• Kaynak menüsünden dosya indirebilmek istiyorsanız lütfen forum kullanım bilgisini okuyunuz

IV. Murat Döneminin Siyasal Olayları

Tarih Öğretmeni

Sultan
Yönetici
Sultan
Katılım
11 Mar 2009
Mesajlar
8,557
Puanları
113
Konum
Yeryüzü
Web sitesi
www.tarihbilinci.com
17/36
SULTAN IV.MURAD
1623 - 1640
IV. Murat Döneminin Siyasal Olayları
IV. Murat'ın İlk Yılları
IV. Murat'ın (1623-1640) ilk yılları karışıklık içinde geçti. Yaşının küçük olması nedeniyle saltanatının ilk yıllarında yönetim, annesi Kösem Sultan'ın ve çevresindeki kişilerin elinde kaldı. Askerî isyanlar çıktı.
IV. Murat, 22 yaşında yönetime egemen oldu. Yeniçeri ve sipahi ocakları üzerinde tam otorite kurdu. IV. Murat döneminin önemli siyasal olayları şunlardır:

OSMANLI-İRAN İLİŞKİLERİ (1624- 39)
Sebebi: Şah Abbas'ın Şiilik propagandası yapması ve 1624'te Bağdat'ı işgal etmesi
Sultan Dördüncü Murad tahta geçtiğinde ülkede siyasi ve ekonomik sorunlar çok ağırlaşmış, Anadolu'da ve Rumeli'de isyancılar etkin duruma geçmişti. Bu dönemde Bağdat valisi Yusuf Paşa idi. Ancak bu bölgenin idaresi zenginliği ile ünlü Subaşı Bekir'in elindeydi. İdareyi zorla ele geçirmeye çalışan Subaşı Bekir ve Abaza Mehmed Paşa ayaklandı. Vali olmak istediğini bildiren Bekir Subaşı'ya Osmanlı Devleti vali olduğuna ilişkin emirnameyi gönderdi.
Safevi Devletinden de daha önce yardım isteyen Bekir Subaşı, Osmanlı Devleti tarafından vali atanınca kendisine yardım etmek amacıyla çağırdığı İran askerlerini kovdu. Bu durumdan yararlanmaya çalışan Şah Abbas Bağdat'ı işgal etti. (1624)
17 yıl sürecek savaş başladığında Sultan Dördüncü Murad daha çocuk yaşlardaydı. Bu sebeple savaşın ilk yıllarında İran büyük başarılar elde etti. Sultan Dördüncü Murad, ilerleyen yıllarda iç isyanları nispeten kontrol altına aldı ve saray içinde düzenlemeler yaptı. İran meselesine de büyük önem veriyordu.

Şah I. Abbas'ın 1623'te Bağdat'ı ele geçirmesiyle Osmanlı-İran savaşları yeniden başladı. İran ile başlayan savaşlar ilk zamanlar iyi yürütülemedi. Musul ve Kerkük, İranlıların eline geçti. Fakat buralar, daha sonra geri alındı.

REVAN SEFERİ (1635)
IV. Murat'ın ilk seferidir.
Sebebi:
1)[FONT=&quot] [/FONT]İran'ın Osmanlı topraklarına saldırması ve IV.Murat’ın Anadolu'yu eşkıyalardan temizlemek istemesi.
2)[FONT=&quot] [/FONT]IV. Murat, İran karşısında uğranılan başarısızlıklara ve İran'ın saldırgan tutumuna son vermek için, kendisi sefere çıkmaya karar verdi.
Erzurum ve Kars yoluyla Kafkasya'ya ulaşan IV. Murat, askerî yönden önemi büyük olan Revan'ı kuşattı. Revan Kalesi alındı (1635). Daha sonra Tebriz'e girildi. Kış mevsiminin yaklaşması üzerine IV. Murat, İstanbul'a geri döndü.
Kısaca Sonucu: Revan ,Ahıska ve Tebriz alındı.

BAĞDAT SEFERİ (1638):
Sebebi
1)[FONT=&quot] [/FONT]Osmanlı ordusunun geri dönmesinden sonra, İranlılar, Revan'ı geri alması
2)[FONT=&quot] [/FONT]IV.Murat İran sorununa kesin bir çözüm bulmak istemesi ,
3)[FONT=&quot] [/FONT]İran'ın Revan'ı geri alması
Şah I. Safi, Revan'ı geri almasına rağmen, İstanbul'a elçi göndererek barış istedi. IV. Murat, elçiyi kabul etmedi. Yeniden sefere çıkan IV. Murat, Halep ve Musul üzerinden Bağdat'a ulaştı ve kenti ele geçirdi (1638).
Kısaca Sefer : Sefer sırasında Anadolu'daki asiler ve eşkıyalar temizlendi. Bağdat alındı.
NOT: IV.Murat bu seferde devlet adamları ve askerler üzerinde otorite kurmak için hata yapanları şiddetle cezalandırmıştır

Sonucu:İran’ın isteği ile KASR-I ŞİRİN ANTLAŞMASI (1639) imzalandı:
Maddeleri:
1-[FONT=&quot] [/FONT]Azerbaycan ve Revan, İran'a bırakıldı.
2-[FONT=&quot] [/FONT]Bağdat ,Musul ve Diyarbakır Osmanlılara kaldı.
3-[FONT=&quot] [/FONT]Zağros Dağları iki devlet arasında sınır olacak.
Önemi:
1)[FONT=&quot] [/FONT]Bu antlaşma ile bugünkü Türkiye-İran sınırı büyük ölçüde belirlenmiştir.
2)[FONT=&quot] [/FONT]Azerbaycan Türkleri ile Anadolu Türkleri arasındaki bağ koptu.
3)[FONT=&quot] [/FONT]Duraklama Devri İran savaşları sona erdi

OSMANLI- LEHİSTAN İLİŞKİLERİ
Rus Kazaklarının Karadeniz'de Türk sahillerine ve Rumeli'de Tuna kıyılarına saldırıları, Osmanlı-Lehistan ilişkilerinin bozulmasına neden oldu.
Kırım kuvvetlerinin Rus Kazaklarının üzerine akın yapması kararlaştırıldı. Ancak, bu sırada İran ile ilişkilerin bozulması nedeniyle Kırın kuvvetlerinin İran'a gönderilmesi yüzünden Lehistan seferi gerçekleştirilemedi.
1630'da Özi Beylerbeyi Mustafa Paşa, Lehistan ile bir antlaşma yaptı. Ancak, barış dönemi uzun sürmedi. İki ülke arasındaki ilişkilerin bozulması sonucu, Osmanlı kuvvetleri Lehistan'a girdi. Osmanlı kuvvetlerinin Lehistan'a girmesi üzerine, İstanbul'a gelen Leh elçisi, IV. Murat tarafından kabul edildi. Ancak anlaşma sağlanamadı. Bunun üzerine IV Murat, sefere çıkmaya karar verdi (1634).
Lehistan, işin ciddiyetini anlayınca, öne sürülen anlaşma koşullarını kabul etti.
Buna göre;
1-[FONT=&quot] [/FONT]Lehistan, Rus Kazaklarının Osmanlı topraklarına saldırılarını önleyecek,
2-[FONT=&quot] [/FONT]esirler karşılıklı olarak değiştirilecek
3-[FONT=&quot] [/FONT]iki ülke arasında ticaret özendirilecekti.
 
Üst Alt