• Kaynak menüsünden dosya indirebilmek istiyorsanız lütfen forum kullanım bilgisini okuyunuz

Osmanlı Duraklama Dönemi

Aslı

Usta Üye
Katılım
11 Mar 2009
Mesajlar
10,582
Puanları
83
OSMANLI DURAKLAMA DÖNEMİ
Duraklama Nedenleri:

İç Nedenleri:

* Merkezi yönetimin bozulması
* Ordu ve donanmanın bozulması
* Ekonominin bozulması
* Eğitim sisteminin bozulması
* Sosyal alandaki bozukluklar

Dış Nedenler:

* İmparatorluğun doğal sınırlara ulaşması
* Avrupa’nın yaptığı saldırılar
* Avrupa’nın bilim ve teknikte ilerlemesi
* Avrupa’nın yaptığı coğrafik keşifler ve kazandığı kapitülasyonlar

Osmanlı İran Savaşları

1577–1590 Savaşları

* İran’ın taht mücadelesi içinde olmasından yararlanmak isteyen Osmanlı’nın doğu sınırını güvence altına almak istemesi nedeniyle savaş yapılmıştır.
* Ferhat Paşa Antlaşması imzalanmıştır.

Ferhan Paşa Antlaşması

* Azerbaycan Gürcistan Doğistan ve Luristan Osmanlıya verildir
* Osmanlı devleti doğudaki en geniş sınırlara ulaştı.

1603–1611 Savaşları

* Osmanlı’nın Avusturya ile savaşması ve Osmanlı’nın Celali isyanlarla uğraşması nedeniyle İran tarafından başlatılmıştır.
* İran savaşı kazandı ve Nasuh Paşa Antlaşması yapıldı.

Nasuh Paşa Antlaşması

* Ferhat Paşa ile alınan yerler İran’a teslim edilmiştir.

1617–1618 Savaşları

* İran’ın ödemesi gereken vergiyi ödememesi üzerine çıktı.
* Serav Antlaşması yapıldı ve İran vergi ödemeyi kabul etti.

1626–1639 Savaşları

* İran’ın Bağdat’ı ele geçirmesi üzerine Osmanlı sefere çıkmış ve İran’ın isteği üzerine Kasr-ı Şirin Antlaşması yapıldı.

Kasr-ı Şirin Atlaşması

* Bağdat Osmanlıya geri verilecek
* Revan ve Azerbaycan Osmanlıya bırakıldı.
* Zagros Dağları sınır kabul edildi.
* Çizilen sınır günümüz sınırlarına yakındır.

Osmanlı Venedik Savaşları

Girit’in Fethi

* 24 yıl sürmüştür.
* Kuşatmanın uzun sürmesi Osmanlı’nın ekonomisinin bozulmasına neden olmuştur.

Osmanlı Lehistan Savaşları

Hotin Seferi

* Lehistan’ın Eflak-Boğdan’ın iç işlerine karışması
* Genç Osman Yeniçerilere güvenmediği için seferi kısa süre sona erdirmiştir.

Hotin Antlaşması

* Boğdan Osmanlı’ya geçti.
* Lehistan Osmanlı’nın iç işlerine karışmayacak.

1672–1676 Savaşları

* Lehistan’ın Kazaklara saldırması üzerine savaş yapılmıştır.

Bucaş Antlaşması

* Podolya Osmanlıya geçti.
* Lehistan vergiye bağlandı.
* Bu antlaşma ile Osmanlı en geniş sınırlara ulaşmıştır.

Osmanlı Rus Savaşları

* Rusya’nın Kazaklara saldırması üzerine Osmanlı sefere çıktı.
* Çehrin Kalesi Bahçesaray Antlaşması ile alındı.

Osmanlı Avusturya Savaşları

1593–1606 Savaşları

* Avusturya’nın Osmanlı sınır ihlali yapması
* 1596 yılında yapılan Haçova Savaşı kazanıldı. Ancak Doğuda ki İran tehdidi ve Celali İsyanlar nedeniyle Zitavatorok Antlaşması yapıldı.

Zitvatorok Antlaşması

* Eğri Kanije ve Estergon Kaleleri alındı.
* Avusturya vergiye bağlandı.
* Avusturya arşidükü Osmanlı padişahına denk sayılacaktı. Bu madde ile Osmanlı’nın siyasi üstünlüğü sona ermiştir.


1662–1664 Savaşları

* Avusturya’nın Erdel Beyliğini kışkırtması üzerine çıkmıştır.

Vasvar Antlaşması

* Uyvar ve Navigrat Kaleleri Osmanlıya Zirinvar ise Avusturya’ya bırakıldı.
* Osmanlı’nın duraklamada Avusturya’dan toprak kazandığı son antlaşmadır.

II. Viyana Kuşatması

* Avusturya’dan baskı gören Protestan Macarlar Osmanlıdan yardım istemesi üzerine başlamıştır.
Not: Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’nın Viyana’yı kuşattı ancak başarısız oldu.

Başarısızlığın Nedenleri:

* Kırım’ın desteğini çekmesi
* Lehistan’ın yardım ulaştırması
* Viyana’nın yağmalanmadan alınması için oyalanılması

Karlofça Antlaşması (1699)

* Banat Temeşvar hariç tüm Macaristan Avusturya’ya bırakılacak.
* Podolya ve Ukrayna Lehistana bırakılacak
* Dalmaçya kıyıları ve Mora Venedik’e bırakılacak
* Antlaşma 25 yıl geçerli olacak.

İstanbul Antlaşması (1700)

* Azak Kalesi Ruslara bırakıldı.
* Rusya İstanbul’da elçi bulundurabilecekti.

İki Antlaşmanın Önemleri:

* Osmanlı Devleti’nin büyük çapta toprak kaybettiği ilk antlaşmadır.
* Osmanlı topraklarının paylaşıldığı ilk uluslar arası antlaşmadır.
* Osmanlı bundan sonra kaybettiği toprakları geri alma politikasını izleyecektir.
* Osmanlı’nın Orta Avrupa’daki hâkimiyeti zayıflamıştır.
* Osmanlı Gerileme Dönemi başlamıştır.
* İstanbul Antlaşması ile Rusya Karadeniz’e inme fırsatı bulmuştur.

DURAKLAMA DÖNEMİ İSYANLARI

İstanbul İsyanları

* Kapıkulu askerlerinden olan Yeniçeriler tarafından çıkarılmışlardır.
* Bu isyanlar III. Murat II. Osman IV. Murat ve IV. Mehmet döneminde çıkmıştır.

Nedenleri:

* Devlet otoritesinin bozulması saray kadınlarının yönetime katılması
* Ocak devlet anlayışı yerine devlet ocak için anlayışının gelmesi
* Cülus ve ulufelerin ayarı düşük para ile ödenmesi

Çınar Vakası:

* IV. Mehmet zamanında 37 devlet adamının çınar ağaçlarına asılarak idam edilmesi olayıdır. Vaka-i Vakvakiye adıyla da anılır.

Not: Bu isyanlar rejime değil kişilere yöneliktir.

Celali İsyanlar

Nedenleri:

* Devlet otoritesinin ve tımar sisteminin bozulması
* Savaşların uzun sürmesi ve ekonominin bozulması
* Haçova savaşından kaçanların Anadolu’da eşkıyalık yapması

Sonuçları:

* Anadolu’nun güven ve asayişi bozuldu.
* Köylü toprağını terk ettiği için üretim azaldı.
* Vergi toplamada sorunlar ortaya çıktı.
* Kırsaldan şehirlere göçler başladı.
* Şehitlerin nüfusu arttı ve işsizlik ortaya çıktı.

Eyalet İsyanları

* Merkezden uzak yerlerde çıkmış isyanlardır.
* Kırım Yemen Erdel Eflak vb. yerlerde çıkmıştır.

Nedenleri:

* Merkezi otoritenin zayıflaması
* Devşirme kökenlilerin baskısı
* Vergilerin artırılması
* Osmanlı’dan ayrılma istekleri

Not: Merkezden uzakta oldukları için devlet otoritesini diğerleri kadar sarsmadılar.
Not: Milliyetçilik fikri gelişmediği için bağımsızlıkla sonuçlanmamıştır.
 

Tarih Öğretmeni

Sultan
Yönetici
Sultan
Katılım
11 Mar 2009
Mesajlar
8,557
Puanları
113
Konum
Yeryüzü
Web sitesi
www.tarihbilinci.com
Osmanlı Devleti Duraklama Dönemi

Ahmet Mangan Hocamıza ait çalışmadır

Bağlantıyı görüntüleme izniniz yok Giriş yap veya üye ol.
 

Tarih Öğretmeni

Sultan
Yönetici
Sultan
Katılım
11 Mar 2009
Mesajlar
8,557
Puanları
113
Konum
Yeryüzü
Web sitesi
www.tarihbilinci.com
DURAKLAMA DEVRİ SİYASİ OLAYLARI

Duraklama Devrinde Savaştığı Devletler: Osmanlı Devleti 17.yüzyılda Doğuda İran,batıda Lehistan, Venedik, Avusturya; kuzeyde Rusya ile sürekli mücadele içindeydi


Dönemin Genel Özellikleri
Bu dönemin genel politikası; eldeki toprakları korumak, muhafaza etmektir.
Savaşların uzun sürmesi

İRAN İLİŞKİLERİ (1577–1639)
Osmanlı Devleti bu dönemde doğuda İran’la karşılaşmıştır. Bundan dolayı doğu siyasetinin temelini İran’la ilişkiler oluşturmuştur.
Osmanlı Devleti'yle İran arasında ilk savaş Yavuz Sultan Selim döneminde (1514), ilk resmi antlaşma ise Kanuni döneminde yapılmıştır (1555). Ancak 1577 yılında ilişkiler bozulmuş ve Osmanlı - İran Savaşları yeniden başlamıştır.
İlişkiler, bir önceki yüzyılda meydana gelen savaşların devamı niteliğindedir.
Sebepleri:
1) İran’daki taht kavgalarından Osmanlı Devleti’nin yararlanmak istemesi
2)İran’ın Anadolu’da Şiilik propagandası yapması ve İran'ın Sünni Müslümanlar üzerindeki baskı*sı uygulaması
3) Osmanlı Devleti’nin; İran'ı kuzeyinden kuşatmak, Rusya'nın Kafkasya'daki ilerleyişini durdurmak, Kırım ve Doğu Türk dünyasıyla bağlantı kur*mak amacında olması
4) Osmanlı’nın batıda Avusturya ile savaşmasını ve Anadolu’daki Celali isyanlarıyla uğraşmasından yararlanmak istemesi.
I. DÖNEM İRAN SAVAŞLARI (1577 -1590) – III. Murat
Savaş:1576'da Şah Tahmasb'ın ölümünden sonra İran'da iç karışıklıkların çıkması üzerine Van Beylerbeyi durumun uygun olduğunu merkeze bildirdi. Bunun üzerine III. Murat, Sokullu Mehmet Paşa'nın karşı çıkmasına rağmen İran'a savaş açtı (1577). Osmanlı Devleti, savaşlarda başarılı olarak Hazar Denizi'ne kadar olan bölgeyi ele geçirdi ve İran ba*rış istedi.İki devlet arasında Ferhat Paşa (İstanbul) Antlaşması yapıldı (1590):İran; Azerbay*can, Gürcistan, Dağıstan ve Lûristan'ın Osman*lılara ait olduğunu kabul etti.
Önemi:
1) Osmanlı Devleti bu antlaşma ile doğuda en geniş sınırlarına ulaştı.
2)Sınırlarını Hazar Denizine kadar genişletti.
II. DÖNEMİRAN SAVAŞLARI (1603 – 1611): I.Ahmet
I. Ahmet zamanında Osmanlılar Avusturya ile savaşıyordu. Anadolu’da Celali isyanları vardı. İran Hükümdarı Şah Abbas bundan yararlandı. Ferhat paşa anlaşmasıyla kaybettikleri yerleri geri aldılar. Nasuhpaşa Anlaşması yapıldı (1611) :
1-Osmanlılar Ferhat paşa ile aldıkları top*rakları geri verdiler.
2-İran 200 deve yükü ipek vermeyi ka*bul etti.

III. DÖNEM İRAN SAVAŞI (1617 – 1618):(I.Ahmet+I.Mustafa+II. Osman Dönemleri)
II. Osman zamanında İranlılar Nasuhpaşa anlaşmasının şartlarını yerine getirmediler. Savaşlar yeniden çıktı. Osmanlı ordusu Revan’ı kuşatınca İran Şahı barış istedi. Serav Anlaşması imzalandı (1618)
1-Nasuh Paşa Antlaşması’ndaki sınırlar kabul edildi.
2-İran’ın ödediği yılık 200 yük ipek, 100 yüke indirildi.
3-Kars ve Ahıska kaleleri Osmanlılarda kaldı.

IV. DÖNEM İRAN SAVAŞLARI (1624 -1639): IV. Murat
Şah Abbas'ın Şiilik propagandası yapması ve 1624'te Bağdat'ı işgal etmesiyle, Os*manlı - İran Savaşları yeniden başladı. IV. Mu*rat'ın ilk dönemlerinde savaşlar iyi yürütülemedi. İranlılar, Musul ve Kerkük'ü aldılar. IV. Murat, dev*let otoritesini ele geçirdikten sonra İran üzerine iki sefer düzenledi:
Revan Seferi (1635) : IV. Murat, bizzat sefere çıktı ve Revan ile Tebriz'i ele geçirdi. IV. Murat, kış yaklaştığından İstanbul'a dönmüş ve daha sonra Revan İranlıların eline geçmiştir.
NOT: IV. Murat bu seferde devlet adamları ve askerler üzerinde otorite kurmak için hata yapanları şiddetle cezalandırmıştır.
Bağdat Seferi (1638):IV. Murat İran sorununa kesin bir çözüm bulmak ve Revan’ı geri almak için 2.defa İran seferine çıktı. Bağdat alındı (1638) ve İran’ın isteğiyle Kasr-ı Şirin Antlaşması yapıldı (1639)
1-Bağdat ve Musul Osmanlı Devleti’nde; Azerbaycan ve Revan İran’da kalacak.
2-Zağros Dağları iki devlet arasında sınır olacak.
Önemi:
1)Bu antlaşma ile bugünkü Türkiye-İran sınırı büyük ölçüde belirlenmiştir.
2)Azerbaycan Türkleri ile Anadolu Türkleri arasındaki bağ koptu.
3)Duraklama Devri İran savaşları sona erdi
AVRUPA SİYASETİ
LEHİSTAN SEFERLERİ (1620–1676)
Lehistan Sokullu Mehmet Paşa’nın sadrazamlığı öneminde Osmanlı himayesine alınmıştır (1575) . III. Murat döneminde ise Osmanlı himayesinden çıkmıştır.
I.DÖNEM: GENÇ (II.) OSMAN'IN HOTİN SEFERİ VE ANTLAŞ*MASI (1620–21)
Genç Osman, Lehistan'ın (Polonya) Erdel ve Eflak-Boğdan’ın (Romanya) içişle*rine karışması üzerine sefer düzenlendi. Hotin kalesi kuşatıldı. Fakat yeniçerilerin disiplinsizliği yüzünden alınamadı. Lehistan barış istedi. Hotin Antlaşması ya*pıldı (1621) :
1-Lehistan Osmanlı Devleti’nin içişlerine karışmayacak.
2-Hotin Kalesi Osmanlı Devleti’ne verilecek
3-Kanuni dönemindeki sınırlar geçerli olacak
4-İki devlet birbirlerinin topraklarına saldırmayacak.
5-Lehistan Kırıma vergi vermeye devam edecek.
Önemi:
1)Boğdan üzerindeki egemenlik güvenlik altına alındı.
2)Lehistan ile ilk resmi antlaşmadır.
3)II. Osman bu sefer sırasında disiplinsizliğini gördüğü Yeniçeri Ocağı’nı kaldırmaya karar verdi.Ancak yeniçeri isyanı ile öldürülmüştür.
II. DÖNEM: IV. MEHMET'İN SEFERİ VE BUCAŞ ANTLAŞMASI (1672-1674)
Sebep: Lehistan’ın Ukrayna’yı işgali sonucu kaçarak Osmanlı topraklarına sığınan Kazaklara Lehlilerin saldırması.
IV. Mehmet ve Köprülü Fazıl Ahmet Paşa birlikte sefere çıktılar.IV. Mehmet*'in yönettiği seferde Lehistan topraklarına girildi. Lehistanlılar barış istedi. Bucaş anlaşması imzalandı (1672):
1-Lehstan Podolya böl*gesini Osmanlı Devleti’ne verecek.
2-Lehistan Osmanlı Devleti’ne yıllık vergi (22 bin altın) verecek.
3-Ukrayna Osmanlı korumasına alındı.
Lehistan Diyet Meclisi’nin vergi maddesini kabul etmemesi üzerine savaşlar yeniden başladı. Osmanlılar vergiden vazgeçti. Bucaş ikinci defa imza*landı (1676).
Önemi:
1) Bucaş, Osmanlı’nın topraklarına yeni topraklar kattığı son antlaşmadır (Avrupa'da devlete toprak kazandıran en son anlaşmadır).
2) Osmanlı, Batıda (Avrupa’da) en geniş sınırlarına ulaşmıştır.
OSMANLI –VENEDİK SAVAŞLARI (1645- 1669)

İlişkilerin temelinde denizlerde üstünlük mücadelesi yatmaktaydı.
17.Yüzyılda Osmanlı-Venedik savaşı, Girit adası yüzünden başladı. Sultan İbrahim döneminde Girit’in fethine karar verildi.
Sebepleri: 1) Girit Venediklilerin Akdeniz’deki üssü olması.
2) Girit’in Osmanlıların doğu Akdeniz’deki üstünlüğüne gölge düşürmesi.
3) Osmanlıların Kuzey Afrika ile ilişkilerine engel oluşturuyordu.
4) Girit, Hıristiyan korsanların yatağı durumundaydı.
5) Saraydan kovulan Sümbül Ağa’nın mallarının Malta korsanlarınca yağmalanması ve korsanların bu malları Girit’e satmaları.
Savaş: Osmanlı donanması Sultan İbrahim'in padişahlığı Girit’i kuşattı (1645) ve Hanya Limanı’nı aldı. Ardından Kandiye kalesi kuşatıldı, fakat alınamadı. Kuşatma yıllarca devam etti. Venedikliler de Ege adalarına ve kıyı limanlarına saldırdılar. Venedikliler 1648,1651 ve 1656 yıllarında Çanakkale Boğazını ablukaya aldılar. Venedik Donanması İnebahtı'dan sonra ilk kez Osmanlı Donanmasını Çanakkale'de ağır bir yenilgiye uğrattı. Köprülü Mehmet Paşa ablukayı kaldırdı. Girit’e asker ve cephane göndermeyi başardı. IV. Mehmet Döneminde sadrazam olan K.Fazlı Ahmet Paşa’da Girit’i fethetti (1669).Bunun üzerine Venedik ile Kandiye antlaşması imzalandı.
Önemi:1) Denizlerdeki son başarıdır. 2) Girit’in 24 yıl sonra fethedilmesi Osmanlı denizciliğinin Avrupa’nın gerinde kaldığını ortaya koymuştur.
OSMANLI- RUSYA İLİŞKİLERİ
Rusya’nın Osmanlı himayesindeki Dinyeper Kazakları’na saldırması üzerine Vezir-i Azam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa, Ruslara kar*şı sefer yaparak Cehrin Kalesi'ni aldı (1678). Rusya’nın isteği ile Bahçe saray Antlaşması (1681) yapıldı:
1-Özi (Dinyeper) nehri sınır kabul edildi. Kiev Ruslarda, Dinyeper'in sağ tarafı Osmanlılarda kaldı.
2-Rusya, Kırım Hanlığı'na vergi ödemeyi kabul etti
NOT: Ruslar ile ilk barış antlaşmasıdır.
AVUSTURYA İLİŞKİLERİ (1593–1699)
üKanuni dönemindeki Avusturya Savaşlarının en önemli nedeni iki devletin Avrupa’daki üstünlük mücadelesidir.
I.DÖNEM AVUSTURYA SAVAŞLARI (1593 -1606) (III. Murat, III. Mehmet ve I.Ahmet ):
Sebepleri: Avusturya ile 1568 yılında yapılan antlaşma sınır ihlalleri, karşılıklı akınlar, Bosna beylerbeyi Telli Hasan Paşa’nın pusuya düşürülerek öldürülmesi (1593). Erdel, Eflak ve Boğdan Beyleri Avusturya ile işbirliği yaptılar.
Savaşların ilk dönemlerinde Osmanlı orduları başarılı olamadı. III. Murat'ın yerine padişah olan III. Mehmet, Kanuni'den sonra ilk kez ordunun başında sefere çıktı. Eğri Seferi ile Eğri kalesi alındı. Haçova Savaşı (1596) zaferle sonuçlandı ve Kanije ve Estergon Kaleleri ele geçirildi (1600).Tiryaki Hasan Paşa, Kanije’yi geri almak isteyen Avusturya ordusuna karşı büyük bir savunma yaptı. Avusturya’nın isteği ile Zitvatoruk Antlaşması yapıldı (1606):
1-Eğri, Kanije ve Estergon kaleleri Osmanlı Devleti’ne verildi.
2-Avusturya'nın her yıl ödediği vergi kaldırıldı. Bir defaya mahsus savaş tazminatı alındı.
3-Avusturya İmparatoru, Osmanlı padişahına protokol bakımından denk kabul edildi.
Önemi:
1)Osmanlı Devleti'nin 1533 İstanbul Antlaşması ile kazandığı Avusturya karşısındaki üstünlüğü ve yaptırım gücü sona erdi.
2)Avusturya, Osmanlı Devleti ile eşit duruma geldi. Böylece Osmanlı Devleti'nin Avrupa ülkeleriyle hukuki eşitliği başladı.
3)Savaşların uzamasında doğuda İran'la savaşların başlaması (160 -1612), içeride Celali isyanlarıyla uğraşılması ve Avusturyalıların hafif ateşli silahlar kullanmaları etkili oldu.
4)Osmanlı Devleti, bir kısım topraklar kazanmışsa da askeri ve malî alanlarda sarsıntıya uğramıştır.
5)Osmanlı Devleti ilk kez bir antlaşma ile savaş tazminatı almıştır.
II. DÖNEM AVUSTURYA SAVAŞLARI (1662 -1664) -(IV. Mehmet )
Erdel Beyi Rakoçi, Eflak ve Boğdan beyleriyle anlaşarak Osmanlı devletine karşı isyan etti. Rakoçi Avusturya’ya sığındı. Rakoçi’nin kışkırtması ile Avusturya Erdel sorununa karıştı. Fazıl Ahmet Paşa sefere çıkarak Uyvar'ı fethetti. Zerinvar’da Avusturya’yı yendi. Avusturya’nın isteği ile Vasvar Antlaşması imzalandı (1664):
1)Erdel Beyliği (Transilvanya), eskiden olduğu gibi Osmanlı Devleti'ne bağlı olacak. Ancak her iki tarafta askerlerini çekecek.
2)Uyvar ve Novigrad Osmanlı Devleti'nde, Zerinvar Avusturya'da kalacak.
3)Avusturya Osmanlı Devleti’ne savaş tazminatı ödeyecek.
NOT: Bu antlaşma ile Duraklama Devrinde Osmanlı Devleti, Avusturya'dan son kez toprak ve savaş tazminatı alınmıştır.
III. DÖNEM İKİNCİ VİYANA KUŞATMASI (1683) (IV. Mehmet )
Avusturya, Vasvar Antlaşması sonrasında Orta Macaristan'da siyasi etkisini artırmak istedi. Ancak Orta Macaristan'ın Protestan halkı buna karşı çıkarak İmre Tökeli liderliğinde Osmanlı Devleti'nden yardım istediler. Osmanlı Devleti yardım isteğini kabul ederek, Avusturya'ya savaş açtı (1683).
Avusturya’ya karşı seferin hedefi Yanıkkale’nin alınması olmasına rağmen Merzifonlu Kara Mustafa Paşa, Viyana üzerine yürüdü. Ona göre Viyana şehri alındığı takdirde Osmanlı eski gücüne kavuşacaktı. Avusturya İmparatoru şehri terk ederek Avrupa'dan yardım istedi. Merzifonlu, şehrin tahrip olmasını önlemek ve teslim olmasını sağlamak için kuşatmayı uzattı. Kuşatmanın uzaması üzerine Lehistan ve Alman kuvvetleri yardıma geldi. Kırım Hanı, bu kuvvetlerin Tuna’yı geçmesi önlemedi. Osmanlı Ordusu iki ateş arasında kalınca "Viyana Bozgunu" denilen olay gerçekleşti ve ordu Belgrat’a geri çekilmek zorunda kaldı. Merzifonlu da idam edildi.
İkinci Viyana Kuşatması’nın Başarısız Olmasının Sebepleri
1)Kuşatma toplarının bulunmayışı
2) Viyana'nın yardımına gelinmesi,
3) Merzifonlu'nun son yürüyüşü geciktirmesi, kalenin kendiliğinden teslim olmasını beklemesi
4) Kırım Hanı’nın Alman ve Lehistan kuvvetlerinin Tuna’yı geçmesini engellememesi
5) Şehrin güçlü surlarla çevrilmiş olması
6) Gerideki kalelerin alınmamış olması
7) Devletteki iç çekişmelerin orduya yansıması etkili olmuştur.
Yenilginin Sonuçları
1)Merzifonlu idam edildi. Fazıl Mustafa Paşa sadrazamlığa getirildi.
2)II.Viyana Kuşatması,Avrupa’yı telaşa düşüren son sefer oldu.
3)Avrupa’dan geri çekilme süreci başladı. Osmanlı Devleti savunmaya çekildi ve bu gerileyiş 1683'ten 1921 Sakarya Savaşı'na kadarsürdü.
4)Papa’nın girişimiyle Osmanlı Devleti’ne karşı Avusturya, Lehistan, Venedik, Malta ve Rusya devletlerinin oluşturduğu “Kutsal İttifak” kuruldu.
KUTSAL İTTİFAK İLE SAVAŞ
(Malta, Avusturya, Lehistan, Venedik, Rusya …şifre : MALVAR) (1683 – 1699)
Avusturya, Macaristan ve Erdel’e,
Lehistan Podolya ve Boğdan’a,
Venedik Mora ve Dalmaçya kıyılarına,
Rusya ise Azak çercesine saldırdı.
Malta ise ittifakı denizden destekledi.
Kutsal İttifak'la yapılan savaşlar 16 yıl sürdü (1683 – 1699). Tüm cephelerde yenilgi alındı. Bu sırada merkezde çıkan isyanla IV. Mehmet tahttan indirildi;II.Süleyman padişah oldu.Daha sonra II.Ahmet tahta geçti. Salankamen Savaşı kaybedildi. II. Mustafa sefere çıktı.Zenta yenilgisinden sonra İngiltere ve Felemenk (Hollanda) elçilerinin arabuluculuğu ile barış yapıldı.
KARLOFÇA ANTLAŞMASI (1699) : Avusturya, Venedik ve Lehistan
1-Avusturya’ya: Banat yaylası ve Temeşvar ili hariç tüm Macaristan (Erdel dahil)
2-Venedik’e: Dalmaçya kıyıları ile Mora Yarımadası
3-Lehistan’a: Podolya ve Ukrayna verildi. Ödediği vergi kaldırıldı.
4-Antlaşma 25 yıl süre ile yürürlükte kalacak ve Avusturya'nın garantisi altında olacaktı.
Önemi:
1) İlk kez uluslar arası bir antlaşmada Osmanlı toprakları paylaşıldı.
2) Osmanlı ilk kez büyük toprak kaybına uğradı.2) Lehistan Bucaş ile kaybettiği yerleri geri aldı.
3) Osmanlı’nın Orta Avrupa’daki üstünlüğü sona erdi.
4) Savaşların uzun sürmesi ekonomiyi daha da zayıflattı. 4)Batı karşısındaki asker üstünlük sona erdi. II.Viyana Bozgunu ve Karlofça Antlaşması’ndaki toprak kaybı sonucunda Avrupalılat türk baskısından kurtularak karşı saldırıya geçti.
5) Osmanlı Devleti Gerileme Dönemi'ne girdi.
6) Osmanlı Devleti kaybettiği toprakları geri almak için 18.yüzyılda Avusturya, Rusya, Venedik ile savaşlar yapmıştır.
[FONT=&quot]√[/FONT]Karlofça'da ateşkes yapılan Rusya ile barış antlaşması, bir yıl sonra İstanbul'da imzalandı.
İSTANBUL ANTLAŞMASI (1700) :
1- Azak Kalesi Rusya'ya verildi.
2- Rusya, İstanbul'da sürekli elçi bulundurabilecekti.
3- Ruslar, Dinyeper çevresinde işgal ettikleri kaleleri Osmanlılara bıraktı.
4- Ruslar Serbestçe Kudüs’ü ziyaret edebilecek.
Önemi:
1) Rusya Azak Kalesi’ni almakla ilk kez Karadeniz’e inme imkânı elde etti.
2) Azak’ın elden çıkması Kırım Tatarlarını Rus tehdidi altına soktu.
3) Osmanlı Devleti ilk kez Rusya'ya toprak ve ayrıcalık vermiştir.
4) Rusya’ya tanınan ayrıcalıklar, Rusya’nın Ortodoks Hıristiyanlar üzerindeki nüfuzunu artırmak üzere çalışmalara başlamasına zemin hazırladı.
NOTLAR:
1)Kutsal İttifak ile sefere çıkan II. Mustafa Ordunun başında sefer çıkan son Osmanlı padişahıdır.
2)Rusya Kutsal İttifak ile ilk kez uluslar arası bir platformda yer almıştır.
3)Osmanlı Devleti kaybettiği toprakları geri alma siyaseti gütmeye başlamıştır.
 

Tarih Öğretmeni

Sultan
Yönetici
Sultan
Katılım
11 Mar 2009
Mesajlar
8,557
Puanları
113
Konum
Yeryüzü
Web sitesi
www.tarihbilinci.com
DURAKLAMA DÖNEMİ PADİŞAHLARI

1-III. Murat (1574–1595)
1)Yükselmenin son, duraklamanın ilk padişahıdır.
2)Tahta çıktığında 1.100.000 altın cülus dağıttı (22 Aralık).-1574
3)Yeniçeri ocağı ilk defa onun zamanında bozuldu. Ocağa ilk defa usulsüz asker bu dönemde alındı.
4)Yeniçeriler, düşük ayardan para aldıklarından, ilk defa bu dönemde İstanbul isyanlarının çıkardılar.
5)İstanbul dışına hiç çıkmadı
6)Manisa’da Muradiye Külliyesini yaptı.
7)İranla savaştı. İran’la Ferhat paşa antlaşmasını yaptı.
8)Fas, Osmanlı himayesine alındı.
9)Lehistan, ilk defa bu dönemde himaye altına alındı.



2- III. Mehmet (1595- 1603)
1)Sançağa çıkan son Osmanlı Padişahıdır.
2)Kanuni’den sonra Ordusunun başında savaşa giden ilk Osmanlı Padişahıdır. (Haçova savaşı)
3)Osmanlıların son meydan muharebesi olan Haçova savaşını yaptı.
4)Haçova’dan kaçan askerleri cezalandırdığı için Anadolu’da Celali isyanları çıktı.



3-I. Ahmet (1603–1617)
1)Onüç yaşında Padişah oldu.
2)Ekberiyet ve Erşadiyet sistemini getirdi
3)Sancağa çıkmayı yasaklayarak kafes üsülünü getirdi.
4)Sancağa çıkmadan tahta oturan ilk Osmanlı Padişahıdır.
5)Anadolu’da Celali isyanları arttı.
6)Avusturya ve Hollanda’ya kapitülasyonlar verildi.
7)Sultan Ahmet camisini yaptı.
8)İranla savaştı. İranla Nasuh Paşa (1611) antlaşmasını yaptı.
9)Avusturya ile Zitvatorok antlaşmasını (1606) yaptı.
10)Lehistan ile Bussa barışı yaptı.(1617)



4-I. Mustafa (1617–1618) l. Defa (1622–1623) ll. Defa
1)İki defa kısa süreli Padişah olmuştur.
2)İlk akli dengesi bozuk padişahtır.



5-II. Osman (Genç) (1618 – 622)
1)15 yaşında Padişah oldu.
2)Lehistan’a karşı Hotin seferi ve Hotin antlaşmasını yaptı.
3)Hotin seferi sırasında yeniçerilerin başıbozuk davranışlarını görünce kaldırmaya çalıştı.
4)Padişahın şahsına yönelik ilk isyan bu dönemde oldu. Yeniçeri isyanı sonucu öldürüldü.
5)Sarayı halkı açmak amacıyla Şeyhülislamın kızı ile evlendi.
6)İran ile Serav antlaşmasını yaptı. (1618)


6-IV. Murat (1623–1640)
1)Onbir yaşında tahta çıktı.
2)İran’a karşı 1635 yılında Revan, 1638 yılında ise Bağdat seferini düzenledi. İran’la günümüzde de hala geçerli olan Kasr-ı Şirin antlaşmasını yaptı. (1639)
3)Koçi Bey’e rapor hazırlattı.



7-Sultan İbrahim (1640- 1648)
1)Padişah olan ikinci akli dengesi bozuk padişahtır.
2)Dönemin ünlü devlet adamı Sadrazam Kemankeş Mustafa Paşa’dır.



8-IV. Mehmet (1648 – 1687)
1)Yedi yaşında padişah oldu.
2)Ava meraklı olduğundan Avcı adını aldı.
3)Küçük olduğundan yönetim annesi ve saray ağaların eline geçmişti.
4)Bu dönemde Köprülüler sadrazam olduklarından devlet işleri iyi gitti.
5)Girit Venediklerden alındı. (1669)
6)Lehistan ile Bucaş (1672) ve Zoravno (1676) antlaşmaları yapıldı.
7)Avusturya ile Vasvar antlaşması yapıldı. (1664)
8)II. Viyana kuşatmasını yapıldı..
9)Yeniçeriler, isyan ederek onu tahttan indirip yerine II. Süleyman’ı getirdiler.



9-II. Süleyman (1687- 1691)
1)Sadrazamlığa Köprülü Fazıl Mustafa Paşa’yı getirdi.
2)Bu dönemde kutsal ittifakla savaşlar devam etti.



10-II. Ahmet (1691–1695)
1)Bu dönemin ünlü sadrazamı Köprülü Fazıl Mustafa Paşadır.
2)Köprülü Fazıl Mustafa Paşa 1691 Salankamon savaşında şehit düşünce Avusturya bu savaşı kazandı.


11- II. Mustafa (1695–1703)
1)Duraklamanın son, gerilemenin ilk padişahıdır.
2)Ordusunun başında savaşa giden son Osmanlı Padişahıdır.
3)Avusturya’ya karşı Zenta (1697) savaşını kaybedince Amcazade Mustafa Paşanın etkisi ile Karlofça antlaşmasını imzaladı.
4)Edirne olayı ile tahttan indirildi.
 

Tarih Öğretmeni

Sultan
Yönetici
Sultan
Katılım
11 Mar 2009
Mesajlar
8,557
Puanları
113
Konum
Yeryüzü
Web sitesi
www.tarihbilinci.com
17.YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ

Osmanlı Devleti - Duraklama Dönemi / Uyarılar
XVII. yüzyılda padişahların çoğunun devlet idaresine hakim olamaması, Osmanlı Devleti'nin duraklama sürecine girmesinde "merkezi devlet" yapısındaki bozulmanın önemli bir etken olduğunu gösterir.
XVII. yüzyılda Osmanlı ülkesinde halkın devlete güven ve bağlılığının sarsılmasının temel nedenlerinden biri, devlet idaresinde "yeterlik, doğruluk ve adaletin" yerini "rüşvet ve adam kayırmaya" bırakmasıdır.
XVII. yüzyılda şehzadelerin sancaklarda görevlendirilmesi kuralının terk edilmesi, "devlet yönetiminde deneyimsiz kişilerin" Osmanlı tahtına geçmesine neden olmuştur.
Osmanlı Devleti'nde, askeri yapıdaki bozulmanın siyasal ve ekonomik kurumları da etkilemesi, "devlet örgütlenmesinin temelde askeri nitelikte olmasına" dayanılarak açıklanabilir.
XVII. yüzyıldan itibaren Osmanlı ülkesinde ihtiyaca cevap verecek bir kültürel birikimin oluşmaması, "medrese eğitiminin bozulduğu, öte yandan Batı'daki gelişmelerin de takip edilmediği" yargısını doğrular.
XVII. yüzyılda Osmanlı ülkesinde âyan denilen yarı feodal bir sınıfın ortaya çıkması, "merkezi devlet yapısının" bozulduğunun bir kanıtıdır.
Osmanlı Devleti döneminde çıkan Yeniçeri ve Celali isyanlarının devlet düzenini değiştirmeyi hedef almaması, "isyanların çıkar amaçlı olduğu" yargısıyla açıklanabilir.
Karlofça Antlaşması'ndan sonra Avrupa 'dan geri çekilme sürecinin başlaması, Osmanlı'nın Batı karşısında askeri üstünlüğünü kaybettiğini gösterir.
XVII. yüzyılda Osmanlı devlet adamlarının isyanları şiddet yoluyla dağıtmaya yönelmeleri, "merkezi otoriteyi koruma gereksinimi" temel alınarak açıklanabilir.
XVII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde, yapılan birtakım ıslahatlara rağmen duraklama ve gerilemenin durdurulamaması, "kalıcı çözümlere" ulaşılamadığını gösterir.

OSMANLI DEVLETİ'NİN GENEL DURUMU
DURAKLAMA DÖNEMİ (1579-1699 ):1579 Sokullu’nun ölümünden, 1699 Karlofça Antlaşması'nın imzalanmasına kadar geçen sürede devletin ilerlemesinin yavaşladığı ve güç kaybına uğradığı dönemdir.
Osmanlı Devleti'nin Genel Durumu
Kanunî döneminde Osmanlı Devleti, sınırlarını büyük ölçüde genişletmiş ve dünyanın en güçlü devletlerinden biri durumuna gelmişti. Osmanlı Devleti, bu durumunu II. Selim ve IV. Murat zamanlarında da devam ettirdi.
Bununla beraber, egemenlik altına alınan ülkelerin sürekli denetim altında bulundurulması zorunluluğu; batıda Avusturya, doğuda İran ile yapılan savaşlar ve iç sorunlar, Osmanlı Devleti'ni giderek zor durumda bırakmaya başladı. 16. yüzyılın sonunda ve 17. yüzyılda, giderek Osmanlı Devleti'nin ilerleme gücünün azaldığı, bazı fetihlere (Podolya ve Girit'in alınması) rağmen bir duraklamanın başladığı açık olarak görülür.
Sokullu Mehmet Paşanın 1579'da ölümünden sonra, ülke yöne timinde, askerî alanda ve ilim kuruluşlarında çöküş başladı, uzun süren savaşlar nedeniyle, ülkenin sosyal ve ekonomik dengesi bozuldu. Bu dönemde fetih hareketlerine devam edilmekle beraber, askerî zaferler, çöl uzun süren savaşlar sonunda kazanılabildi. Devleti güçlendirmek amacıyla bazı yenilikler yapılmaya çalışıldı. Ancak, yapılan yeniliklerin köklü değişiklikler olmaması, iç ve dış sorunların giderek artması nedeniyle istenilen sonuç alınamadı.

DURAKLAMANIN NEDENLERİ
16. yüzyılın ikinci yarısı ve 17. yüzyıllarda Osmanlı Devleti'nin durumuna kısaca bakıldığında devletin sorunlarının iç ve dış nedenlerden kaynaklanmakta olduğu görülür.
A- İÇ NEDENLER
1)[FONT=&quot] [/FONT]Devlet idaresinin Merkezi yönetimin bozulması
2)[FONT=&quot] [/FONT]Askeri teşkilatın bozulması
3)[FONT=&quot] [/FONT]İlmiyenin(eğitimin) bozulması
4)[FONT=&quot] [/FONT]Maliyenin(Ekonomi) bozulması
5)[FONT=&quot] [/FONT]Toplum yapısının bozulması
6)[FONT=&quot] [/FONT]Coğrafi keşifler sonucu Osmanlı ticaret gelirlerinin azalması,Avrupaki altının çoğalmasıyla Akçenin değer kaybetmesi
7)[FONT=&quot] [/FONT]Toprak sisteminin bozulması
8)[FONT=&quot] [/FONT]Eyalet yönetiminin bozulması
9)[FONT=&quot] [/FONT]Toplum yapısının bozulması
10)[FONT=&quot] [/FONT]Osmanlı toplumunun kozmopolit yapısı

B- DIŞ NEDENLER
1)[FONT=&quot] [/FONT]Devletin doğal sınırlarına ulaşması(Doğuda İran, Kuzeyde Rusya,Batıda Avusturya)
2)[FONT=&quot] [/FONT]Avrupa da merkezi krallıkların kurulması(Topun kullanılması,Feodalitenin çözülmesi)
3)[FONT=&quot] [/FONT]Avrupa’da Rönesans ve Reform sonucu bilim ve tekniğin gelişmesi
4)[FONT=&quot] [/FONT]Avrupa’nın coğrafi keşifle zenginleşmesi(Altın ve gümüş Avrupa’yı zenginleştirdi)



DURAKLAMANIN NEDENLERİ
16. yüzyılın ikinci yarısı ve 17. yüzyıllarda Osmanlı Devleti'nin durumuna kısaca bakıldığında devletin sorunlarının iç ve dış nedenlerden kaynaklanmakta olduğu görülür.

A-[FONT=&quot] [/FONT]İÇ NEDENLER

1.[FONT=&quot] [/FONT]Osmanlı İmparatorluğu’nun Çok Uluslu Bir Karaktere Sahip Olması İmparatorluğun Karakteri :
a)[FONT=&quot] [/FONT]Osmanlı İmparatorluğu değişik ırk, dil, din ve kültürde olan milletlerden meydana gelmişti. Müslüman halk imparatorluğu yönetiyor ve yeni topraklar fethediyordu.
b)[FONT=&quot] [/FONT]Fakat zamanla yeni fethedilen yerlerde düzenli bir sistem kurulamadı.
c)[FONT=&quot] [/FONT]Merkezden uzak yerlerin yönetiminde problemler ortaya çıktı.
d)[FONT=&quot] [/FONT]Sınırların genişlemesi de aynı hızla devam etmedi.
e)[FONT=&quot] [/FONT]Devletin kuvvetli ve adaletli yönetimi devam ettiği sürece çeşitli milletler bir arada huzur içinde yaşıyordu. Fakat devlet düzeninin bozulması ve kanunların tam olarak uygulanmaması hoşnutsuzluklara neden oldu.


  • Padişahların Durumu :
Osmanlı İmparatorluğu’nda bütün güç padişahlarda toplanmıştı. Dolayısıyla onların durumu ülkeyi doğrudan etkiliyordu. Osmanlı padişahları genellikle ülkeyi kendileri yönetir ve sefere ordunun başında giderlerdi Duraklama Devrin'de bu durum ortadan kalktı.
a)[FONT=&quot] [/FONT]Tahta geçen bazı padişahların küçük yaşta ve tecrübesiz olmaları
b)[FONT=&quot] [/FONT]Bu devrin Osmanlı padişahları devlet yönetimini kendi ellerinde tutmuyorlar ve ordunun başında sefere gitmiyorlardı.
Kanunî'den sonra yerine geçen II. Selim ve onun oğlu III. Murat, devlet işleriyle yeterince ilgilenmedikleri gibi, savaşlara da gitmediler.
c)[FONT=&quot] [/FONT]17. yüzyılda, devletin başına geçen padişahların bir kısmı, çocuk yaşta tahta çıkmışlardı.
d)[FONT=&quot] [/FONT]Padişahların iyi yetişmemiş olması
e)[FONT=&quot] [/FONT]Padişahların tecrübesizliğinden yararlanan saray kadınlarının ve ağalarının devlet yönetiminde etkili olmaları
f)[FONT=&quot] [/FONT]Şehzadelerin sancaklara gönderilmemesinden dolayı, devlet işlerinde yeterli bilgi ve tecrübeye sahip olmadan devletin başına geçmeleri
Sokullu Mehmet Paşa öldüğünde padişah III. Murat idi (1574-1595). Bu hükümdar zayıf iradeli birisiydi. III. Murat devrinde devlet yönetimine saray kadınları karışmaya başladı.
Ahmet (1603-1617) çocuk yaşta, 14 yaşında, hükümdar oldu.
Bu zamana kadar şehzadeler sancağa çıkıp tecrübe kazanırken I.Ahmet bundan mahrum kalmıştı.
I.Mustafa (1617-1618) ve (1622-1623) yıllarında iki defa padişah olmasına karşılık hükümdarlık yapacak durumda değildi.
I.Osman (1618-1622) iyi niyetli olmasına karşılık devlet yönetimi konusunda tecrübesizdi. II. Osman'da 14 yaşında hükümdar olmuştu.
IV.Murat (1623-1640) XVII. yüzyılın en değerli padişahı olmasına karşılık yeterli devlet adamlarına sahip değildi.
I.İbrahim (1640-1648) uzun yıllar sarayda kafes hayatı yaşadığından hükümdarlık konusunda çok eksikti.
IV. Mehmet (1648-1687) yedi yaşında padişah oldu. Devlet işlerini tamamen Köprülülere bıraktı.


  • Veraset Usûlünün Değişmesi : Osmanlı Devleti'nin veraset yönetimi Duraklama Devrinde değişikliğe uğradı. Osmanlı klasik devrinde farklı olarak, l. Ahmet zamanında (1603-1317) padişahlığın babadan oğula değil, Osmanlı hanedanı içinde "ekber ve erşad" yani en büyük ve en akıllısına geçmesi esası benimsenmiştir.
Bu sistemin kabulünden sonra şehzadelerin sancağa çıkma usûlü kaldırılmış, onun yerine kafes usulü getirilmiştir.
Sancağa çıkma usulünün kaldırılmasıyla şehzadeler saraya hapsedilmiş, yönetim konusunda tecrübe kazanmadan padişah olmuşlardır.
Sancağa çıktıktan sonra hükümdar olan son padişah III.Mehmet’tir. Kafesten tahta çıkan ilk hükümdar da I.Ahmet’tir.
Osmanlı Veraset Sistemindeki Değişmeler:
1-[FONT=&quot] [/FONT]Osman ve Orhan Beyler zamanında ülke hükümdar ailesinin ortak malı idi.
2-[FONT=&quot] [/FONT]I.Murat'tan itibaren ülke sadece padişah ve oğullarının sayıldı.
3-[FONT=&quot] [/FONT]Fatih Sultan Mehmet en güçü olanın tahta geçme anlayışını getirdi. Ülke padişahın malı sayıldı. (Kardeş katliyle amaç ülkenin birliğini sağlayarak bölünmesini önlemek ve en güçlü olanın başa geçmesi sağlamaktı.)
4-[FONT=&quot] [/FONT]I. Ahmet (Duraklama Devri) döneminde yapılan değişiklikle Osmanlı Hanedanı içinde en yaşlı ve akıllı olanın (EKBER ve ERŞED) padişah olması esası benimsendi.


  • Devlet Adamlarının Yetersizliği :
a)[FONT=&quot] [/FONT]devlet adamlarının pek azı makamlarının gerektirdiği tecrübe ve bilgiye sahip olması
b)[FONT=&quot] [/FONT]Önceki devirlerdeki gibi devlet adamlarında tecrübe ve bilgiye bakılmadan rüşvet ve iltimasla devlet makamları dağıtılması
c)[FONT=&quot] [/FONT]Rüşvetle göreve gelenler, verdiklerini geri almak için halka ağır vergiler yüklüyorlardı ve bu tutumlarıyla, ülkede hoşnutsuzluğa neden olmaktaydılar.
d)[FONT=&quot] [/FONT]Diğer yandan, görevin gerektirdiği yeterlikte olmadıklarından, işlerin aksamasına neden oluyorlardı.
e)[FONT=&quot] [/FONT]Sadrazamlar görevlerinde fazla kalamıyorlar ve azlediliyorlardı.
XVII. Yüzyılda bu göreve 61 kişi gelmiştir. Bunlar içinde sadrazamlık görevinde dört saat kalanlar bile vardı. Halbuki bu zamana kadar geçen üç yüzyılda Osmanlı Devleti'nde 55 sadrazam görev yapmıştır. 17. yüzyılda göreve getirilen sadrazamlar ve diğer devlet adamları, getirildikleri görevlere uygun nitelikte değildiler.
f)[FONT=&quot] [/FONT]Önceden ilmiye zümresi (ulema, ilim adamları) geleceklerinden emin oldukları için, kendilerini ilme verirler, adaletten ayrılmazlardı. Duraklama Döneminde kadılık, müezzinlik, müderrislik de satılmaya veya etkili kişilerin akraba ve çocuklarına verilmeye başlandı.


  • Saray Kadınlarının Yönetimde Etkili Olmaları: Padişahların çocuk denilecek yaşta hükümdar olmaları anneleri yani Valide Sultanların devlet yönetiminde etkili olmalarına neden olmuştur. Valide Kösem Sultan ve Turhan Sultan bu dönemin meşhur şahsiyetleridir. Ayrıca padişah hanımlarının ve cariyelerin de yönetimde etkileri görülmüştür.


  • Eyalet Yönetiminin Bozulması:
a)[FONT=&quot] [/FONT]Eyaletlere iltimas (kayırma) ya da rüşvetle tayin edilen valiler, kadılar ve diğer görevliler bilgi ve tecrübe bakımından yeterli değillerdi.
b)[FONT=&quot] [/FONT]Bunlar gittikleri yerlerde halkı soyuyorlar, merkeze iyi görünmek için de bol bol hediyeler gönderiyorlardı.
c)[FONT=&quot] [/FONT]Her tarafta eşkiyalar türedi. Geniş ölçüde ayaklanmalar meydana geldi.
d)[FONT=&quot] [/FONT]Halkın can, mal ve namus güvenliğinin kalmaması Osmanlı yönetiminde yeni problemlere neden oluyordu.
XVII. yüzyılın başında I. Ahmet tarafından çıkarılan "Adaletnâme" de bu durumun önlenmesi için gerekli tedbirler belirtilmiştir.


  • Ordu ve Donanmanın Bozulması :
III. Murat döneminden itibaren kapıkulu ocaklarına kanunlara aykırı asker alınarak sayılarının artırılması
Yeniçerilerin geçim sıkıntısını ileri sürerek askerlik dışında işlerle uğraşmaları
İltizam sisteminin yaygınlaşması üzerine tımar sisteminin önemini kaybetmesi ve eyaletlerde asker yetiştirilmemesi
Denizcilikle ilgisi olmayan kişilerin donanmanın başına getirilmesi
Avrupa’da meydana gelen harp teknolojisindeki gelişmelerin takip edilmemesi
a)[FONT=&quot] [/FONT]Devşirme Sisteminin Bozulması : Bu dönemde Kanun-u Kadim'e aykırı olarak Yeniçeri Ocağı'na rastgele kişiler alındı. Yeniçerilerin sayısı artarken değerleri azaldı. III. Murat oğullarının sünnet düğününde halkı eğlendiren bazı Hıristiyan hokkabaz ve canbazları Yeniçeri Ağası Ferhat Ağa'nın karşı çıkmasına rağmen ocağa aldı. Böylece o zamana kadar uygulanan devşirme sistemi bozuldu. Devşirme sisteminin uygulanmaması sonucunda askerlikle ilgisi olmayan kişiler ocağa girmiş ve ocağın disiplini bozulmuştu.
b)[FONT=&quot] [/FONT]Yeniçeri İsyanlarının Artması : Özellikle XVII. yüzyılda yeniçeriler sık sık ayaklanarak ülkede askeri diktatörlük kurdular. Çıkardıkları isyanlarla istediklerini yaptırmaya başladılar. II. Osman'ın öldürülmesinden sonra etkilerini gittikçe artırdılar. Bu dönemden itibaren "Ocak devlet içindir" anlayışının yerine "Devlet ocak içindir" anlayışı aldı. Bu durum II. Mahmut devrinde Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasına kadar devam etti.
c)[FONT=&quot] [/FONT]Eyalet Askerlerinin Öneminin Azalması :Kapıkulu askerlerinin bozulduğu sırada eyalet askerleri de tımarlarının dağıtılmasındaki adaletsizlik ve haksızlık yüzünden eski güçlerini kaybettiler. Dirlikler beylerine, sancak beylerine ve savaşçı eyalet sipahilerine verilmesi gerekirken askerlikle ilgisi olmayan saray mensuplarına ya da para bulmak amacıyla mültezimlere veriliyordu. Dirlik sahipleri dirliklerinin bulunduğu sancaklarda oturmuyorlardı.XVI. yüzyılda tımarlı sipahilerin sayısı 140 bin kişi iken XVII. yüzyılda bu sayı yetmiş bine düşmüştü. Bütün bunlar Osmanlı Devletİ'nin hem askeri kuvvetten mahrum kalmasına, hem de imparatorluk ekonomisinin temeli olan tarım ve hayvancılığın gerilemesine neden olmuştur.
d)[FONT=&quot] [/FONT]Osmanlı Donanmasının Bozulması : Osmanlı donanması Barbaros Hayreddin Paşa'nın vefatından sonra yerine denizci olmayan Sokullu Mehmet Paşa'nın tayin edilmesiyle XVI. yüzyılın ikinci yarısında bozulmaya başladı. Bundan sonra da denizcilikle ilgili olmayan kişiler donanmanın başına getirildi. Girit'in fethinden sonra da donanmaya önem verilmeli.
e)[FONT=&quot] [/FONT]Askerlik Konusunda Avrupa'daki Gelişmelerin Takip Edilmemesi : Avrupa'da XV. ve XVI. yüzyıllarda ordu ve donanma konusunda önemli gelişmeler meydana geldi. Bu gelişmeler sonraki dönemlerde de devam etti. Osmanlı Devleti ise XVIII. yüzyıla kadar bu gelişmelerden habersiz kaldı.
f)[FONT=&quot] [/FONT]Yeniçeri teşkilatında "OCAK DEVLET İÇİNDİR" ilkesi yerini "DEVLET OCAK İÇİNDİR" ilkesine bırakmaya başlamıştır.
g)[FONT=&quot] [/FONT]Siyasallaşan Yeniçerilerin kanunların dışına çıkmaları, görevlerini yapmamaları, devlet yönetimine müdahale etmeleri ve devletin olanaklarını kendi çıkarları doğrultusunda kullanmaya çalışmaları
h)[FONT=&quot] [/FONT]Eyalet askerleri de tımarların dağıtılmasında gösterilen adaletsizlik ve haksızlık yüzünden eski önemlerini yitirdiler. Bu durum da tımarlı sipahilerin bozulmasına,imparatorluğun ekonomik temeli olan tarım ve hayvancılığın gerilemesine yol açtı.
i)[FONT=&quot] [/FONT]Padişahların ordunun başında sefere çıkmamaları.
Not: Ordunun başında ilk kez sefere çıkmayan padişah II. Selim'dir.


  • (İlmiye Teşkilatının) Eğitim Sisteminin Bozulması :
Osmanlı eğitim sisteminin temelini oluşturan medreselerin çağın gerisinde kalması ve Avrupa’da eğitim alanında meydana gelen yeniliklerin takip edilmemesi
Pozitif bilimlerin medreselerin müfredatından çıkarılması
Medrese öğrenimi görmemiş pek çok kişiye ilmi rütbeler verilmesi
Yeni doğmuş çocuklara müderrislik ünvanının verilmesi ve beşik uleması diye adlandırılan bir sınıfın ortaya çıkması

a)[FONT=&quot] [/FONT]Osmanlı eğitim sisteminin duraklama devrinde, önceki devirlerdeki üstünlüğü devam etmedi. Avrupa Coğrafya Keşifleri, Rönesans ve Reform hareketleri ile büyük bir gelişme göstermişti. Osmanlı uleması ise bu gelişmelere ayak uyduramadı.
b)[FONT=&quot] [/FONT]Tıp, felsefe, matematik, gibi bilimlerde ders okutabilecek müderris yetişmedi.
c)[FONT=&quot] [/FONT]Pozitif bilimler tamamen ihmale uğradı.Medreselerde okutulan pozitif bilimlerin ihmal edilmesi bilim ve teknik alanında Avrupa'nın gerisinde kalınmasına sebep olmuştur.
d)[FONT=&quot] [/FONT]Medrese öğretimi yapmayan birçok kişiye ilmi rütbe verilmeye başladı. Rüşvet ve iltimas ulema arasında da görüldü. Bazı kişilerin yeni doğmuş çocuklarına "müderrislik" payesi verildi. Böylece "beşik uleması" denilen yeni bir sınıf ortaya çıktı. Rüşvet ve iltimas o derece yaygınlaştı ki III. Murat'ın ve daha sonra oğlu III. Mehmet'in hocasının oğlu henüz küçük yaşta Mekke kadısı, arkasından İstanbul kadısı tayın edildi. Bu çocuk iki ay sonra Anadolu Kazaskeri olduğunda henüz yırmidokuz yaşındaydı. Diğer oğlu ise yirmibeş yaşında İstanbul kadısı oldu.
e)[FONT=&quot] [/FONT]Bu devirde ulema nüfusunu kendi çıkarları için kullanmaya başladı. Bazen askerlere karşı, bazen de askerlerle beraber saraya hücum ettiler
f)[FONT=&quot] [/FONT]İlmiye sınıfının bozulması, bu sınıfın denetimindeki adalet, eğitim ve belediye işlerinin de bozulmasına yol açmıştır.


  • Toprak Yönetiminin Bozulması
a)[FONT=&quot] [/FONT]16. yüzyılda devletin en çok önem verdiği konuların başında, toprak yönetimi geliyordu. Toprak konusunda en küçük bir düzeltme dahi sadrazamın onayını gerektiriyordu. Dirlikler, hak edenlere veriliyordu, böylece bu kişiler, gayret ve fedakârlık hissi ile daha çok çalıştıklarından üretim düşmüyordu. 17. yüzyılda dirliklerin, hak edenlere verilmeyip satılmaya başlanması sonucu toprak gelirlerinde azalmalar görüldü.Bu durum sadece ordunun bozulmasına değil, ekonomik, sosyal ve idari alanda bir çok problemin doğmasına sebep olmuştur.
b)[FONT=&quot] [/FONT]Tımar sisteminin bozulmasıyla üretim azalması, askerden kaçma ve iç göçün artması
NOT:Tımarlı Sipahilerin zayıflaması, devletteki askeri dengeyi bozdu. Yeniçerilerin dahada güçlenmesine neden oldu.


  • Ekonomik Durumun Bozulması:Duraklama devrinde maliye bozuldu ve gelir kaynakları azaldı. Masraflar ise giderek arttı. Bu durumun ortaya çıkmasında şunlar etkili oldu
Coğrafi Keşiflerin etkisiyle ticaret yollarının yön değiştirmesi ve gümrük gelirlerinin büyük ölçüde azalması
Coğrafi Keşiflerle Avrupa’ya gelen altın ve gümüşün çeşitli yollarla gümrüksüz olarak Osmanlı ülkesine girmesi ve Osmanlı parasının değer kaybetmesi
XVII. yüzyılda Avusturya ve İran ile yapılan savaşların yüklü harcamalara yol açması
İhracatın azalması, ithalatın artması ve kapitülasyonların giderek Avrupalı devletlerin sömürü aracı haline gelmesi
Sömürgelerden Avrupa’ya yüklü miktarda altın ve gümüşün gelmesi, bu madenlerin bir miktarının Osmanlı ülkesine girmesi ve paranın değerini düşürerek enflasyonu artırması
Vergilerin yükseltilmesi üzerine köylerde yaşayan insanların vergilerini ödeyemeyerek tarımsal üretimi bırakmaları
Saray masraflarının artması
Rüşvet ve iltimasın yaygınlaşması
a)[FONT=&quot] [/FONT] Savaşlarda elde edilen ganimetlerin, yabancı devletlerin verdiklerj vergilerin ve hediyelerin azalması.
b)[FONT=&quot] [/FONT]XVII. yüzyılda savaşların uzun sürmesi ve genellikle yenilgiyle sonuçlanmasının savaş masraflarını arttırması.
c)[FONT=&quot] [/FONT]Saray masraflarının artması (Örneğin Kanuni zamanında beş milyon akçe olan sarayın mutfak masrafı III. Murat devrinde yirmi bir milyon akçeyi bulmuştur.)
d)[FONT=&quot] [/FONT]Sık sık padişah değişikliği yüzünden, ödenen cülus bahşişlerinin artması.
e)[FONT=&quot] [/FONT]Kapitülasyonlar yüzünden gümrük gelirlerinin azalması.
f)[FONT=&quot] [/FONT]Savaşların uzun sürmesi, güvenliğin bozulması, tımarların iyi yönetilememesi yüzünden toprak gelirlerinin azalması.
g)[FONT=&quot] [/FONT]İpek ve Baharat Yolunun önemini kaybetmesiyle gelir kaynaklarının azalması.
h)[FONT=&quot] [/FONT]Avrupalıların sömürge yoluyla elde ettikleri gelirler altın ve gümüş miktarını arttırdı. Bu durum Osmanlı parasının değerinin düşmesine neden olmuştur.
i)[FONT=&quot] [/FONT]Osmanlı Devleti’nin ihtişamına paralel olarak ülkede lüks ve israfın artması
j)[FONT=&quot] [/FONT]Venedik ve Fransa'ya verilen kapitülasyonlardan sonra İngiltere ve Hollanda'ya kapitülasyon verilmesi


  • Toplum Yapısının Bozulması:
Tımar sisteminin bozulması,
Nüfusun artması
Devletin çok uluslu ve çok dinli bir yapıda olması
Anadolu’da çıkan Celâli isyanları halkın devlete olan güvenini sarsmıştır.
VII. yüzyılda başta İstanbul olmak üzere büyük şehirlerin nüfusları hızla artmış, bu durum şehirlerde işsizliğe ve güvenliğin bozulmasına neden olmuştur.

a)[FONT=&quot] [/FONT]Yönetim, ekonomi adaletteki bozulmalar Anadolu, Rumeli ve diğer eyaletlerde iç isyanların çıkmasına neden olmuştur.
b)[FONT=&quot] [/FONT]XVII yüzyılda doruk noktasına ulaşan Celâli isyanlarıdır Çıkan isyanlar sonunda halk büyük zararlara uğramış, isyanların yoğunlaştığı yerlerde hayat çekilmez bir hal almıştır.
c)[FONT=&quot] [/FONT]Tarım ve hayvancılık zarara uğrayınca önemli bir geçim kaynağı gelir getirmez olmuştur.
d)[FONT=&quot] [/FONT]Nüfusun hızla artması ile de Anadolu ve Rumeli topraklarında başıboş dolaşan binlerce insan ortaya çıkmıştır.
e)[FONT=&quot] [/FONT]İç isyanların bastırılmasında kullanılan yöntemler de halkla devlet arasındaki güveni sarstı.
f)[FONT=&quot] [/FONT]Bütün bunlarla ahlakı kültürel ve ekonomik açıdan bozukluklar giderek yaygınlaştı.
g)[FONT=&quot] [/FONT]Nüfusun artışı ile işşiz ve topraksız insanların ortaya çıkmıştır.
h)[FONT=&quot] [/FONT]Osmanlı toplumunun değişik din, mezhep ve uluslardan oluşması nedeniyle bu unsurlar merkezi otoritenin bozulmasıyla dağılma eğilimi içine girmişlerdir.

DIŞ NEDENLER
1.[FONT=&quot] [/FONT]İmparatorluğun Doğal Sınırlara Ulaşması:
Doğal sınır, coğrafî engeller ve güçlü devletler anlamına gelir.
a)[FONT=&quot] [/FONT]Devlet çöl, dağ ve deniz gibi doğal engellerle karşılaştı. 16. yüzyıl sonlarında imparatorluğun sınırları doğuda İran dağlarına, Azerbaycan ve Hazar Denizi'ne kadar genişlemişti. Güneyde Büyük Sahra'ya ve Hint Okyanusuna kadar uzanmıştı. Batıda ise sınır Adriyatik'e dayanmıştı. Bu nedenle mevcut sınırların daha fazla genişlemesi artık olanaksız duruma gelmişti.
b)[FONT=&quot] [/FONT]Bunun yanı sıra, özellikle Avrupa'da güçlü devletlerle komşu durumuna gelinmişti. Devletin ilerleme gücünün tükendiği bir dönemde, merkezden uzak sınırların ötesinde yeni fetih hareketlerine girişmek son derece sakıncalıydı, ancak bu durum yöneticilerce dikkate alınmamıştır. Osmanlı İmparatorluğu XVI. yüzyılın sonunda 20 milyon kilometre kareye ulaşan genişliğe ve 100 milyona yaklaşan bir nüfûsa sahip olmuştu. Osmanlı imparatorluğu bu dönemde çok kuvvetli devletlerle sınır olmuş, büyük denizlere ve çöllere kadar olan ülkeleri ele geçirmiştir. Bu durum devletin ilerleme imkânlarını sona erdirmiştir. Osmanlı İmparatorluğunun sınırları doğuda İran dağları, Azerbaycan ve Hazar Denizi'ne, Umman Denizinden Habeşistan'a ve oradan da büyük Sahra ve Fas'a uzanmıştır. Kuzeyde bütün Karadeniz kıyıları, Kırım yarımadası, Ukrayna stepleri ve Macaristan'ın büyük kısmı ele geçirilmiş, batıda ise sınır Adriyatik ve Yunan Denizi'ne ulaşmıştı.Osmanlı imparatorluğu güneyde Büyük Sahra ve Hint Okyanusu'nu aşamamış, doğuda İran Dağları doğal sınır oluşturmuş ve Safevi Devleti Osmanlı ilerlemesini durdurmuştur. Batıda Osmanlı'nın karşısına Avusturya, Lehistan, Venedik ve Roma Germen imparatorluğu çıkmıştır. Duraklama Devrinde doğuda ve batıda uzun süren savaşlara girilmiş ve bu savaşlarda doğru dürüst kazanç elde edilmemiştir. Kuzeyde gittikçe güçlenen Rusya’da önemli bir problem oluşturmuştur.

2.[FONT=&quot] [/FONT]Avrupalıların Osmanlı Devleti'ne Karşı Olan Durumları : (Haçlı ruhunun yeniden canlanması)Osmanlılar Rumeli'ye ayak bastıkları andan itibaren Avrupa Hıristiyan dünyasının tepkisiyle karşılaştılar. Zaman zaman ittifaklar kurarak Osmanlıların karşısına çıkan Avrupa orduları ilerleyişi durdurmak istedilerse de başarılı olamadılar. Balkanlarda bulunan krallıklar Osmanlı ilerlemesini durduracak güçte olmamalarına karşılık XVI. yüzyıl Avrupa'nın güçlü devletleriyle mücadeleler başladı. Osmanlı ilerleyişinin hızı kesilince Avrupalılar büyük saldırılara başladılar.

3.[FONT=&quot] [/FONT]Avrupalıların Bilim ve Teknikte ilerlemeleri :Avrupalılar Rönesans ve Reform hareketleri sonunda gelişmelerini engelleyen faktörleri ortadan kaldırdılar. Bilim ve teknik sahasında önemli gelişmeler gösterdiler. Avrupa bu gelişmelerle ekonomi ve teknik sahasında çok güçlendi, fikir hayatı gelişti. Askeri bakımdan büyük ordular kuruldu, yeni silahlar yapıldı. Denizcilik sahasında önemli ilerlemeler meydana geldi.Buna karşılık Osmanlı Devlet teşkilatı bozulmuş, ordunun gücü ortadan kalkmış, bilim ve teknik alanlarında ise önemli bir ilerleme meydana gelmemiştir.

4.[FONT=&quot] [/FONT]Avrupalıların Coğrafya Keşiflerini Gerçekleştirmeleri :
Avrupalılar XV. yüzyıl sonlarında ve XVI. yüzyılda coğrafya keşiflerini yaptılar. Keşfettikleri yerlerin değerli madenlerini Avrupa'ya taşıyarak sömürgeciliğe başladılar. Bu durum Avrupa'nın zenginleşmesine ve sanayi için gerekli sermayeyi elde etmelerine neden oldu.
Yeni ticaret yollarının bulunmasıyla da Avrupalılar kendilerine gerekli mallan doğrudan almaya başladılar, İslâm ülkelerinin aracılığına ihtiyaç duymadılar. Bu durum başta Osmanlı İmparatorluğu olmak üzere İslâm Dünyasının gümrük gelirlerinden mahrum kalmasına, dolayısıyla fakirleşmesine neden oldu.
Bütün bu nedenlerle Osmanlı Devleti "Duraklama Devri" ne girdi.




Duraklama Dönemi Padişahları:
1)[FONT=&quot] [/FONT]III.Murat (1574-1595) * Yükselme döneminin son ,duraklama devrinin ilk padişahıdır.
2)[FONT=&quot] [/FONT]III.Mehmet (1595-1603)
3)[FONT=&quot] [/FONT]l.Ahmet (1603-1617)
4)[FONT=&quot] [/FONT]I.Mustafa (1617-1618)
5)[FONT=&quot] [/FONT]II.Osman (Genç) (1618-1622)
6)[FONT=&quot] [/FONT]l.Mustafa (1622-1623)
7)[FONT=&quot] [/FONT]IV.Murat (1623-1640)
8)[FONT=&quot] [/FONT]I.İbrahim (1640-1648)
9)[FONT=&quot] [/FONT]IV.Mehmet (1648-1687)
10)[FONT=&quot] [/FONT]II.Süleyman (1687-1691)
11)[FONT=&quot] [/FONT]II.Ahmet (1691 -1695)
12)[FONT=&quot] [/FONT]II.Mustafa (1695-1703 ) Duraklama devrinin son , gerileme devrinin ilk padişahıdır.

Köprülüler Devri(1656-1683):Padişah IV.Mehmet zamanında sırasıyla Köprülü Mehmet Paşa, Fazıl Ahmet Paşa, Fazıl Mustafa Paşa ve Merzifonlu Kara Mustafa Paşa sadrazam olmuştur.


Duraklama Dönemi Osmanlı Dış Politikası:Osmanlı Devleti kuruluşundan itibaren başlattığı yayılma, genişleme politikasını sürdürmeye çalıştı. Ancak devlet eskî gücünü büyük oranda yitirmişti. Buna karşılık rakipleri güçlenmiş ve ittifaklar şeklinde karşı koymaya başlamışlardı. Sonuçta Avrupa'da haçlı bilinci canlandı. Osmanlı Devleti duraklama döneminde (17. yy. da) sınırlarını genişletmek ve mevcut topraklarını korumak amacıyla Venedik, Avusturya, Rusya, İran ve Lehistan'la mücadele etti. Kısaca V.A.R.İ.L. şimdi bu ilişkileri genel hatları ile inceleyelim.

17. yy'da İç Siyaset: Önemli bir mağlubiyet olmasa bile savaşların uzun sürmesi ve içte meydana gelen isyan hareketleri birtakım ıslahatların yapılmasına sebep olmuştur.
 

ayyıldız

Veziri Azam
Yönetici
Vezir-i Azam
Katılım
11 Mar 2009
Mesajlar
3,467
Puanları
83
17. YY. DA OSMANLI DEVLETİ
OSMANLI İMPARATORLUĞUNUN DURAKLAMA DEVRİ
DURAKLAMANIN SEBEPLERİ
a) İÇ NEDENLER
1)-Devlet idaresinin bozulması
2)-Askeri teşkilatın bozulması
3)-İlmiyenin(eğitimin) bozulması
4)-Maliyenin(Ekonomi) bozulması
5)-Toplum yapısının bozulması
6)-Tımar sisteminin bozulması
7)-Eyaletlerin yönetimi
8)-İmparatorluğun karakteri

b) DIŞ NEDENLER
1)-Devletin doğal sınırlarına ulaşması(Doğuda İran, Kuzeyde Rusya,Batıda Avusturya)
2)-Avrupalıların birlikte hareket etmesi
3)-Avrupa da Rönesans ve Reform sonucu bilim ve tekniğin gelişmesi
4)-Avrupa'nın coğrafi keşiflerle zenginleşmesi (Altın ve gümüş Avrupa'yı zenginleştirdi)
5)-Coğrafi keşifler sonucu Osmanlı ticaret gelirlerinin azalması,Avrupa ki altının
çoğalmasıyla Akçenin değer kaybetmesi
6)-Avusturya , İran savaşlarından kesin sonuç alınmaması.

A-İÇ NEDENLER
1)-DEVLET İDARESİNİN BOZULMASI(Merkez yönetiminin bozulması)
a)- Kanuni'den sonra gelen Osmanlı padişahları devlet yönetiminden uzaklaşmışlardı, seferlere katılmıyorlardı. Böylelikle sadrazamlar padişah adına devleti yönetmeye başladılar. Sokullu Mehmet Paşanın yeteneği ve Köprülü Sülalesi'nin başarıları padişahları gölgede bırakmıştı.
b)- Kanunlara uyulmamış,saray kadınları,ocak ağaları ve ulema devlet işlerine karışınca devlet yönetimi bozulmuştu.
c)- III. Mehmet'ten sonra şehzadelerin "SANCAĞA ÇIKMA" usulü kaldırılınca, Şehzadeler devlet yönetiminde tecrübe kazanmaktan yoksun kaldılar. (Şehzadeler sarayda KAFES HAYATI yaşadılar.)
d)- Osmanlı Veraset sisteminin etkisi

OSMANLI VERASET SİSTEMİDEKİ DEĞİŞMELER:
* Osman ve Orhan Beyler zamanında ülke hükümdar ailesinin ortak malı idi.
* I.Murat'tan itibaren ülke sadece padişah ve oğullarının sayıldı.
* Fatih Sultan Mehmet en güçü olanın tahta geçme anlayışını getirdi. (Kardeş katliyle amaç
ülkenin birliğini sağlamak bölünmeyi önlemek en güçlü olanın başa geçmesini sağlamaktı.)
* I. Ahmet(Duraklama Devri) döneminde yapılan değişiklikle Osmanlı Hanedanı içinde en
yaşlı ve akıllı olanın (EKBER ve ERŞED) padişah olması esası benimsendi.
2)-ASKERİ TEŞKİLATIN (SEYFİYENİN) BOZULMASI:
a)- Tımarların ( Dirlik topraklar) dağıtımındaki adaletsizlik Tımarlı ordusunun bozulmasına,
Tımarlı sipahilerin sayısının azalmasına, buna karşılık devletin daha fazla maaşlı asker (kapıkulu) almasına sebep oldu.
AÇIKLAMA: Bu durum sadece ordunun bozulmasına değil, ekonomik, sosyal ve idari alanda bir çok problemin doğmasına sebep olmuştur.
b)- III. Murat'tan itibaren devşirme kanununa aykırı olarak yeniçeri ocağına asker alınmaya
başlanmış, maaşlı askerlerin artması devletin ulufe ve cülus bahşişlerini ödemede sıkıntı
çekmesine ve kapıkulu ocaklarının bozulmasına yol açmıştır.
AÇIKLAMA: Yeniçeri teşkilatında "OCAK DEVLET İÇİNDİR" ilkesi yerini "DEVLET OCAK İÇİNDİR" ilkesine bırakmaya başlamıştır.
c)-Donanmanın başına denizcilikten anlamayan kişiler getirilmiş, donanma daha 16. yüzyılın ikinci yarısından itibaren ihmal edilmeye başlanmıştır.
3)-İLMİYE(EĞİTİM) SINIFINDAKİ BOZULMALAR:
a)- İlmiye sınıfının bozulması, bu sınıfın denetimindeki adalet, eğitim ve belediye işlerinin de bozulmasına yol açmıştır. Kadılar rüşvetsiz iş yapmamaya başlamıştır.
b)- Medreselerde okutulan pozitif bilimlerin ihmal edilmesi (sadece din eğitimine yer verilmesi) bilim ve teknik alanında Avrupa'nın gerisinde kalınmasına sebep olmuştur.
c)- Rüşvet verenlerin, çocuk yaştaki kimselerin (beşik uleması) müderris olarak(profesör) atanması medreselerde verilen eğitimin kalitesinin düşmesine neden olmuştur.( Medrese hocalığı babadan oğla geç meye başlamıştır.)

AÇIKLAMA: 17.Yüzyıl bilgini KATİP ÇELEBİ medreselerdeki bu durumu eserlerinde acı bir dille anlatmaktadır.
4)- MALİYENİN(EKONOMİNİN) BOZULMASI:
a)- Osmanlı Devleti'nin en önemli gelir ve giderleri orduyla ilgiliydi. (Savaş ganimetleri, bağlı devletlerden alınan vergiler, ordu ve donanmanın maaş ve masrafları)Ordu ve donanmanın bozulması savaşların kaybedilmesine, ganimet elde edilmemesine, ordunun masraflarının daha da artmasına, bağlı devletlerin vergilerini vermemesine neden oldu.Kısaca gelirler azalırken, giderler arttı.
b)- Ulufe ve Cülus bahşişinin artması
ULUFE:Yeniçeri ve diğer kapıkulu askerine 3 ayda bir verilen maaş
AÇIKLAMA: Kapıkulu askerinin artması hazineden ödenen ulufe miktarının da artmasına sebep olmuştur.
CÜLUS: Tahta çıkmak demektir. Padişahlar tahta geçtiklerinde kapıkulu askerlerine Cülus bahşişi dağıtırlardı.
AÇIKLAMA: Duraklama ve gerileme dönemlerinde sık sık padişah değişikliği Cülus bahşişinin de sık sık dağıtılmasına sebep olmuştur.
c)- Yeni ticaret yollarının bulunması(Ümit Burnu) ve kapitülasyonlar ticaret ve gümrük gelirlerinin azalmasına sebep oldu.
d)- Avrupalıların Osmanlı piyasasına sürdükleri altın ve gümüş Osmanlı parasının değer kaybetmesine neden oldu. Bu da Osmanlıda enflasyonun ortaya çıkmasına neden oldu.
5)- TOPLUM YAPISINDAKİ BOZULMALAR:
a)- Nüfusun artışı ile işsiz ve topraksız insanların sayısında hızlı bir artış olmuştur.
b)- Yönetim, ekonomi adaletteki bozulmalar Anadolu, Rumeli ve diğer eyaletlerde iç isyanların
çıkmasına neden olmuştur.
c)- Osmanlı toplumunun değişik din, mezhep ve uluslardan oluşması nedeniyle bu unsurlar merkezi otoritenin bozulmasıyla dağılma eğilimi içine girmişlerdir.

DURAKLAMA DEVRİNDE OSMANLI DEVLETİNİN TOPRAK DURUMU NASILDI
* Duraklama devrinde toprak kaybı olmamakla birlikte, kayda değer bir toprak kazancı da
gerçekleşmemiştir.
* Yeni alınan yerler olmakla birlikte bu devirde yükselme devrindeki ilerleme hızı devam
ettirilememiştir.

Duraklama Dönemi: Sokullu Mehmet Paşa'nın 1579'da ölümünden, 1699 Karlofça antlaşmasına kadar geçen dönemdir. Bu dönemin Padişahları sırasıyla:
III.Murat (1574-1595), III.Mehmet (1595-1603),
I.Ahmet (1603-1617), I.Mustafa (1617-1618),
II.Osman(Genç)(1618-1622), I.Mustafa (1622-1623),
IV.Murat (1623-1640), I.İbrahim (1640-1648),
IV.Mehmet (1648)-1687), II.Süleyman(1687-1691),
II.Ahmet (1691-1695) ve II.Mustafa (1695-1703)'dır.

I.AHMET DÖNEMİ:
*I.Ahmet padişahlığın Osmanlı soyunun ekber ve erşed( büyük ve aklı başında olan) olanına geçmesine karar verdi. Böylece padişahların kardeşleri de tahta çıkabildiler.
*I.Ahmet Sedefkar Mehmet Ağa’ya Sultanahmet Cami’ni yaptırtmıştır.

NASUH PAŞA ANTLAŞMASI: 1612 yılında Osmanlı-İran arasında yapılmıştır.
Maddeleri: 1-Ferhat Paşa Antlaşması ile alınan yerler İran’a bırakıldı( Tebriz, Karabağ, Gence, Gürcistan ve Luristan). 2-İranlılar her yıl 200 yük ipek verecekler ( 1 yük: 100 bin akçe)
ÖNEMİ: Osmanlının İran’a karşı toprak kaybettiği ilk antlaşmadır.

ZİTVATOROK ANTLAŞMASI: 1606 yılında Osmanlı Devleti ile Avusturya arasında yapılmıştır.
Maddeleri: 1-Eğri, Kanije, Estergon Osmanlılarda kalacak. 2- Avusturyla her yıl ödediği 30 bin düka vergiyi vermeyecek. 3- Osmanlı Devleti tarafından Avusturya kralına Roma imparatoru denecek. Avusturya kralı protokol bakımından Osmanlı padişahına eşit sayılacaktı.
Önemi:1- Osmanlı padişahı ile Avusturya kralı protokol bakımından eşitlendi.Böylece Osmanlının 1533 İstanbul Anlaşmasıyla sağladığı üstünlük sona ermiştir.

II. OSMAN DÖNEMİ ( GENÇ OSMAN): *II.Osman, Osmanlı tarihinde ayaklanma sonucu öldürülen ilk padişahtır. *Yenilik hareketlerine girişen ilk Osmanlı padişahıdır.

SERAV ANTLAŞMASI: 1618 yılında Osmanlı- Safeviler(İran) arasında yapılmıştır.
Bu anlaşma ile Amasya Antlaşması ile belirlenen sınır geçerli olmuştur.

HOTİN SEFERİ: 1621 yılında Osmanlı-Lehistan arasında yapılmıştır.
Sebep: Lehistan’ın Boğdan’ın iç işlerine karışması
Sonuç: Hotin antlaşması imzalanarak savaş sona erdi. Bu antlaşmayla Boğdan yine Osmanlı egemenliğine girdi.
Önemi: II.Osman Hotin kalesi önünde savaşmayan Yeniçeri Ocağı’nı kaldıracağını açıkladı. Bu kararı onun öldürülmesi ile sonuçlanmıştır.

IV. MURAD DÖNEMİ * IV. Murad döneminde 1633’te İstanbul’da büyük bir yangın çıktı. İstanbul’un % 20’si yandı. Bu sebeple IV. Murat yangınlara sebep olduğu gerekçesi ile tütün ve içki içilmesini yasakladı. Tebdil-i kıyafet ederek ( kıyafet değiştirerek) İstanbul’u gezer ve yasağa uymayanları cezalandırırdı.
*Abaza Mehmet Paşa isyanı bastırılarak Bosna Beylerbeyliğine atandı.

REVAN SEFERİ: 1635 yılında 1.İran seferidir. Osmanlı-İran arasında savaşılmıştır.
Sebep:İran’ın celali isyanlarını fırsat bilerek Bağdat’ı ele geçirmesi.
Sonuç:Revan fethedildi.

BAĞDAT SEFERİ:1638 yılında 2. İran seferidir. Osmanlı-İran arasında yapılmıştır.
Sebep: İran’ın Revan’ı geri alması
Sonuç: Bağdat yeniden Osmanlılara katıldı ve IV. Murad Bağdat fatihi unvanını aldı.

KASR-I ŞİRİN ANTLAŞMASI: 1639 yılında Osmanlı-İran arasında imzalanmıştır.
Maddeleri:1-Azerbaycan ve Revan İran’a bırakılacak. 2- Bağdat ve Musul Osmanlılarda kalacak.
Önemi: 1-Bu antlaşma ile günümüz Türk İran sınırının çizilmesinde etkili olmuştur. 2-Antlaşma İran ile Osmanlılar arasında 150 yıl süren savaşları sona erdirmiştir.

I.İBRAHİM DÖNEMİ (DELİ İBRAHİM): Bu dönem Osmanlı Venedik savaşlarını başladığı dönemdir. *I.İbrahim Osmanlı tarihinde yeniçeriler tarafından öldürülen ikinci padişahtır.

IV. MEHMED DÖNEMİ ( AVCI):
*IV.Mehmed döneminin ünlü sadrazamları: Köprülü Mehmet Paşa, Köprülü Fazıl Ahmet Paşa, Tarhunca Ahmet Paşa ve Merzifonlu Kara Mustafa Paşa
* Venediklilerle yapılan savaşlar sonucunda Girit adası Fethedildi. Ancak uzun süreli kuşatma Osmanlı ekonomisini olumsuz etkiledi.

Osmanlı – Avusturya İlişkileri (UYVAR SEFERİ) 1663
Sebep: Erdel Beyinin Avusturya’yı Osmanlılara karşı kışkırtması.
Sonuç: Vasvar Antlaşması ile savaşa son verildi.

VASVAR ANTLAŞMASI: 1664 yılında Osmanlı ile Avusturya arasında imzalanmıştır.
Önemi: Erdel Osmanlı Devleti’ne bağlı kalmaya devam etti.

BUCAŞ ANTLAŞMASI: 1672 yılında Osmanlı-Lehistan arasında yapılmıştır.
Önemi: Osmanlıların batıda toprak kazandıkları son antlaşmadır. Bu Antlaşmayla Osmanlı
Devleti Batı'daki EN GENİŞ sınırlarına ulaşmıştır.

II.VİYANA KUŞATMASI (1683):
Sebebi: Avusturya'ya bağlı olan Macarların ayaklanarak Osmanlıdan yardım istemeleri, Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın şöhret kazanma isteği.
Sonuç: Viyana alınamadı.
ll.Viyana kuşatmasının başarısız olma sebepleri: 1-Viyana’nın çok iyi savunulması
2- Askerin yiyecek sıkıntısı çekmesi.
3- Askere Viyana’yı yağmalama izni verilmemesi.
4- Kırım Hanı Murat Giray’ın Merzifonlu Kara Mustafa ile arası açık olduğundan Haçlı ordusunun Tuna nehrini geçmesine izin vermesi.

Önemi ve sonuçları:1- Batıda Türklerin yenilebileceği ve Avrupa'dan atılabileceği düşüncesi doğdu.
2- Avrupa devletleri KUTSAL İTTİFAK adı verilen bir haçlı birliği oluşturdular.
3- Türklerin Avrupa’da SAKARYA SAVAŞI'na kadar sürecek geri çekilme süreci başlamış oldu.

KUTSAL İTTİFAK DEVLETLERİ: Bunlar Avusturya,Rusya,Lehistan,Venedik ve Malta'dır.
SAVAŞ: Kutsal ittifak Devletleri ile Osmanlı Devleti arasındaki savaşlar yaklaşık 16 yıl sürdü. (1683-1699) (Bu arada IV.Mehmet yeniçerilerin isyanıyla tahttan indirildi. Yerine sırasıyla
II. Süleyman, II.Ahmet ve II.Mustafa padişah oldular.) Zor durumda kalan Osmanlı Devleti barış istemek zorunda kaldı. Karlofça antlaşması imzalandı.(1699)

KARLOFÇA ANTLAŞMASI: 1699 yılında Osmanlı- Avusturya, Venedik, Lehistan arasında imzalanmıştır. Buna göre:
Avusturya'ya > Banat ve Temeşvar hariç bütün Macaristan ve Erdel Beyliği
Venedik'e > Mora ve dalmaçya kıyıları
Lehistan'a > Podolya ve Ukrayna verildi.
Rusya ile ateşkes imzalandı, peşinden 1700 yılında İSTANBUL ANTLAŞMASI imzalandı.Buna göre; > Azak Kalesi Rusya'ya verildi, Ruslar İstanbul'da elçi bulundurabileceklerdi.
>Antlaşma 25 yıl sürecek ve Avusturya’nın garantisi altında bulunacak.
KARLOFÇA'NIN ÖNEMİ:
>) Karlofça Osmanlının toprak kaybettiği ilk antlaşmadır (Macaristan’ın kaybedilmiş olması
antlaşmanın en ağır maddesidir.)
>) Bu antlaşma ile Osmanlı'nın Orta Avrupa'daki egemenliği sona ermiştir.
>) Osmanlı Devleti "Gerileme dönemi"ne girmiştir.
>) Ayrıca İstanbul antlaşmasında Rusların Azak kalesini almaları onların Karadeniz'e inmelerini
sağlamıştır.

DURAKLAMA DEVRİNDE İÇ İSYANLAR:

17. yüzyılda Avusturya ve İran ile yapılan savaşlardan başka Osmanlı devletini uğraştıran diğer sorun da iç isyanlardır.

İSYANLAR
1)-İstanbul İsyanları 2)- Taşra İsyanları : a)-Celali İsyanları b)- Eyalet İsyanları

1)- İSTANBUL İSYANLARI: İstanbul'daki Kapıkulu Ocakları (yeniçeri ve sipahiler)
tarafından çıkarılmıştır. Bu isyanlara zamanla halk ve ulema sınıfı da katılmıştır.
Sebepleri:
Yeniçeri ağalarının ve saray kadınlarının yönetimi olumsuz etkilemeleri
Yeniçeri ocağına askerlikle ilgili olmayan kişilerin alınması
Yeniçerilerin cülus bahşişi almak için sık sık padişah değiştirmek istemesi
Ulufelerin zamanında verilmemesi ve değeri düşük ( ayarı düşük) akçe ile ödenmesi
Bazı Devlet adamlarının Yeniçerileri kışkırtması
NOT: Askeri isyanların başlangıcı Fatih dönemine kadar gider.Duraklama Dönemindeki isyanların en önemlileri: III.Murat, II.Osman, IV.Murat ve IV.Mehmet zamanlarında çıkanlardır.

III.Murat Döneminde(1574-1595); ulufelerin ayarı bozuk para ile ödenmesi üzerine yeniçeriler ayaklanarak, isteklerine kavuşmuşlardır.
ll.Osman Döneminde(1618-1622); yeniçeriler II.Osman'ın Yeniçeri Ocağını kaldırmak istediğini anlayarak ayaklanmışlar ve Padişahı tahttan indirerek Yedikule zindanlarında boğarak öldürmüşlerdir.(1622)
NOT: II.Osman bir isyan sonucu öldürülen ilk padişahtır. Bu olay Yeniçerilerin devlet içindeki
gücünü artırmıştır.

IV.Murat Döneminde(1623-1640); İki kez saraya yürüyen Yeniçeriler padişahın gözü önünde sadrazamı öldürdüler.
IV.Mehmet Döneminde(1648-1687): Haremağaları ve saray kadınlarının devlet işlerine karışmasına kızan sipahiler ayaklandı. Padişahtan 30 kadar devlet adamını istediler.İstekleri kabul edildi.Bu kişiler Sultan Ahmet Meydanında Çınara asıldı. Bu yüzden bu olaya VAKA-İ VAKVAKİYYE (Çınar Vakası) denir.(1656)
IV. Mehmet Yeniçeriler tarafından bir başka ayaklanma sonucu tahttan indirilmiştir. (1687)

2)- TAŞRA İSYANLARI: Anadolu’da meydana gelen isyanlardır.
a)- CELALİ İSYANLARI: Anadolu'da meydana gelen isyan ve karışıklıklara "Celali İsyanları" denilmiştir.
Celali kelimesi Yavuz döneminde Yozgat ve çevresinde ayaklanan "Bozoklu Celal" adından gelir.
Başlıca Celali İsyanları: Karayazıcı, Canbolatoğlu, Kalenderoğlu, Katırcıoğlu, Abaza Mehmet Paşa, Tavil Ahmet, Gürcü Nebi, Deli Hasan, isyanlarıdır.
Celali İsyanlarının Sebepleri:
a. Devlet yönetiminin bozulması
b. Ekonominin bozulması ve vergilerin artması
c. Eyaletlerdeki yöneticilerin adaletsiz davranması
d. Haksız dirlik dağıtılması
e. Askerden kaçanların Anadolu’da eşkıyalık yapması

Celali İsyanlarının Sonuçları:
a. Bu isyanlar baskı ve şiddet kullanılarak bastırılmıştır.
b. Anadolu'da dirlik ve düzen bozulmuş, ekonomik hayat bozulmuş.
c. Devlet otoritesi zayıflamış.
d. Köyden kente göç başlamış.
e. Üretim azalmıştır.

b)- EYALET İSYANLARI: Yemen, Bağdat, Kırım, Eflak, Boğdan ve Erdel'de meydana gelen isyanlardır.
Sebepleri:
Devlet otoritesinin zayıflamasıyla eyaletlerdeki yerel yöneticilerin devletten ayrılma istekleri,
Yöneticilerin olumsuz tutum ve davranışlarına halkın tepki göstermesi
Sonuç: İsyanlar sonucunda bazı eyaletler Osmanlılardan ayrılarak yarı bağımsız hale geldiler.
NOT: Bu isyanları Fransız ihtilalinden sonra başlayan "Milliyetçilik" hareketleriyle karıştırmamak gerekir. Çünkü bu dönemde MİLLİ DEVLET kurma fikri ortaya çıkmamıştır.

VII. ISLAHATLARININ AMACI VE ÖZELLİKLERİ
Amaçları: 1-Devlete eski gücünü kazandırmak 2-Yönetimi, orduyu ve maliyeyi düzeltmek

KUYUCU MURAD PAŞA: *Celali isyanlarını şiddetle bastırmıştır.

II.OSMAN : 1-Başkenti İstanbul’dan Anadolu’ya taşımak istiyordu.
2-Bozulan Yeniçeri Ocağı’nı ortadan kaldırarak Türklerden oluşan yeni bir ordu kurmak istedi.
3-Kıyafette değişiklik yapmak istedi.
4-Şeyhülislam’ın fetva dışındaki tüm yetkilerini kaldırmak istedi.
5-Saraydaki görevlileri ve Yeniçerileri Türkleştirmek istiyordu.
6-Saraydan evlilik yerine saray dışından evlendi.

IV. MURAT: 1-Çeşitli devlet adamlarından gerilemenin sebeplerini rapor halinde hazırlamalarını istedi. Koçi Bey raporuyla gerilemenin sebeplerini ve çözüm yollarını izah etti.
2-Şiddete dayanan bir disiplin elde etti. Tütün ve içki yasağı getirdi.
3- Harcamaları kısıtlayarak maliyeyi düzeltmeye çalıştı
4- Devşirme usulünü kaldırdı.

TARHUNCU AHMET PAŞA:
1-İlk denk bütçeyi yaptı.
2-Kişilerin ellerindeki devlet mallarına el koydu.
3-İltizam sistemine ( peşin vergi) işlerlik getirdi.
4-Saray masraflarını kıstı.

KÖPRÜLÜ MEHMET PAŞA:
1-Yönetimde ihmali görülen devlet adamlarını cezalandırdı.
2-Osmanlı Devleti’ni yükselme dönemindeki gücüne ulaştırdı.
3- Maliyeyi düzeltti.
4- Devlet otoritesini sağladı.

KÖPRÜLÜ FAZIL AHMET PAŞA
1-Orduyu düzenledi.
2-Topçu sınıfını güçlendirdi.
3-Bütçe açığını gidermeye çalıştı.

Sonuçları ve Özellikleri:
1-Yapılan ıslahatlar toplumun tümünü kapsamadığı için başarılı olamadı.
2-Olayların sebeplerine inilmek yerine olaylar şiddetle ortadan kaldırılmak istendiği için ıslahatlar başarılı olamadı.
3-Islahatçılar öldüğünde ıslahatlar durduğu için reformlar kalıcı olamadı.
4-Duraklama devri ıslahatları devletin ilerlemesini sağlayamadı, gerilemesini bir süre geciktirdi.
5- Ayrıca Avrupa Devletleri Osmanlı Devleti'nin toparlanmasına izin vermediler.
 
Üst Alt