• Kaynak menüsünden dosya indirebilmek istiyorsanız lütfen forum kullanım bilgisini okuyunuz

Osmanlı- İran Savaşları (1722–1746) | Ders Notu | Konu Özeti

Tarih Öğretmeni

Sultan
Yönetici
Sultan
Katılım
11 Mar 2009
Mesajlar
8,634
Puanları
113
Konum
Yeryüzü
Web sitesi
www.tarihbilinci.com
OSMANLI- İRAN SAVAŞLARI (1722–1746)
Nedenleri:
  1. İran’da iç karışıklıkların çıkması.
  2. Şah Hüseyin’in Sünni halka baskı yapması. Kafkasya ve Azerbaycan Sünnilerinin Osmanlı’dan yardım istemesi.
  3. Rusya'nın, Kafkasya'yı işgal ederek İran’ın içişlerine karışması
  4. Batı'daki toprak kayıplarının Doğu'dan telafi edilmek istenmesi.
Osmanlı ve Rus kuvvetlerinin aynı anda Kafkaslarda bulunması, ayrıca Rusya’nın Hazar Denizi kıyılarını işgal ederek Şah Hüseyin’in oğlu Tahmasb’ı himayesine alması iki devlet arasındaki işliklerin gerginleşmesine neden oldu. Fransa’nın aracılığıyla, sorun diplomatik yolla çözümlendi. Rusya ile Osmanlı arasında 1724'DE İSTANBUL ANTLAŞMASI imzalandı.

Maddeleri:
  1. Dağıstan ve Hazar kıyıları Rusya'nın olacak
  2. Azerbaycan, Karabağ, Revan, Tebriz ve Gence Osmanlıların olacak.

Önemi: Osmanlı-ile Rusya arasındaki ilk ittifak antlaşmasıdır.

Böylece Osmanlı ile Rusya, İran’ın kuzey ve batı taraflarını kendi aralarında paylaşacaklardı. Yeni İran Şahı II. Tahmasb, İstanbul Antlaşması'nı tanımayarak savaş ilan etti. Bu arada, Damat İbrahim Paşa'nın sorunun çözümünü uzatması Patrona Halil İsyanı1nın çıkmasına neden oldu. III. Ahmet baştan alınarak yerine l. Mahmut getirilmesi ile etkisini artıran Osmanlı ordusu İran’ın eline geçen Tebriz ve Hemedan’ı geri aldı. Şah II. Tahmasb’ın barış teklifi üzerine Iran ile 1732’DE AHMET PASA ANTLAŞMASI imzalandı.

Maddeleri:
1- Osmanlı Kafkasya’yı (Gence, Tiflis ve Dağıstan) alacak,
2- Tebriz, Hemedan ve Kirmanşah İran’a verilecek

Antlaşma İran’da tepkiyle karşılanmış ve Afşarların başında bulunan Nadir Han ayaklanarak II.Tahmasb’ın hükümdarlığına son vermiştir. Nadir Şah Kerkük, Musul ve Bağdat’a saldırdı. Savaşın uzaması her iki taraf için de yıpratıcı oldu. Nadir Han’ın isteği ile 1746’da, Kasr-ı Şirin'i esas alan Kerden (II.Kasr-ı Şirin) Antlaşması yapıldı. Bu antlaşma ile 1639 Kasr-ı Şirin Antlaşmasının sınırları kabul edilmiştir.

Sonuç:
  1. Osmanlı Devleti, Batı’da kaybettiği topraklan geri alamayınca, Doğu'ya yönelerek toprak kazanmaya çalışmıştı. Fakat önemli bir başarı sağlanamadı ve doğu sınırında herhangi bir değişiklik yapılmadı.
  2. Osmanlı doğudan da toprak kazanamayacağını anladı. Doğu sınırında da savunma politikası başlatıldı. Bu tarihten itibaren İran ile önemli bir savaş yapılmadı ve günümüze kadar devam eden bir barış dönemi oluştu.
  3. Iran savaşlarının uzaması ve yöneticilerin zevk ve eğlenceye yönelmesi Osmanlı'da iç huzurun bozulmasına ve Patrona Halil İsyanı’nın çıkmasına neden oldu.
  4. İran savaşları, Osmanlı- Rus savaşlarının yeniden başlamasına da zemin hazırladı.
  5. Kafkaslarda Rus tehlikesinin artması üzerine Osmanlı ile İran Rusya'ya karşı dayanışma gereği duydular.
 
Üst Alt