• Kaynak menüsünden dosya indirebilmek istiyorsanız lütfen forum kullanım bilgisini okuyunuz

osmanlı kültür medeniyeti I

nazif

Usta Üye
Katılım
15 Mar 2009
Mesajlar
126
Puanları
28
OSMANLI KÜLTÜR VE UYGARLIĞI

1-MERKEZ TEŞKİLATI (DEVLET YÖNETİMİ)
 Osmanlı Devletinin devlet anlayışı ve yönetim sistemi;
a) Eski Türk geleneklerine (Türk kültürüne)
b) İslam dininin kurallarına (İslam hukukuna)
c) Ele geçirilen topraklardaki ulusların devlet ve yönetim anlayışlarına dayanmaktadır
 Osmanlı Devletinin yönetim şekli Merkeziyetçi, Teokratik ve Mutlakıyet’e dayanmaktaydı
 Osmanlı devleti devlet teşkilatını oluştururken Moğol ilhanlı ve Anadolu Selçuklu devletini örnek almıştır
 Padişah Osm. Devleti, Mutlak güç ve otoriteyi temsil ederdi. İslam hukukuyla çelişmemek kaydıyla sınırsız kanun koyma yetkisine sahipti. Bu kurallar “FERMAN’’ adı verilen belgelerle ilgililere duyurulurdu.
 Hükümet ordu ve eyaletler Padişahın etrafında ve Padişahın şâhısına bağlı olarak teşkilatlandırılmıştır.
 Padişahlar; Bey, gazi, han, hakan, sultan, hünkâr, Hüdavendigar, halife gibi sıfatlar kullanmışlardır
 Hükümdarlık alameti şunlardır; Sancak, tuğ, hutbe okutmak, para bastırma, kılıç olayı, cülus bahşişi dağıtma
TANIM: CÜLÜS: Hükümdarın tahta oturması Eyüp Sultanda Cuma günü düzenlenen bir törende padişah kılıç kuşanırlardı. Bu törene cülus töreni denir. CÜLÜS BAHŞİŞİ: hükümdarın cülusunda Kapıkule ocaklarına verdiği ikramiyeye denir
YORUM: Fatih döneminde kanun haline gelen bu uygulama padişahların sık sık değiştiği ve hazinede para bulunmadığı dönemlerde sorunlara yol açmıştır ve hatta ayaklamalara neden olmuştur

EGEMENLİK AYLAYIŞI
 Osmanlı devletinde merkeziyetçi teokratik ve mutlakıyete dayanan bir yönetim vardı. Padişah İslam hukuku ile çelişmemek koşuluyla dilediği kadar ferman koyabilirdi
Egemenlik Anlayışının Değişim Süreci
1- Ülke(devlet), hanedanların ortak malıdır
YORUM: Bütün Türk devletlerinde hâkimiyet(egemenlik) anlayışı taht kavgalarının, zayıflamanın en önemli nedeni olmuştur

2- 1. Murat “ÜLKE HÜKÜMDAR VE OGULLARININ ORTAK MALIDIR’’ anlayışını getirmiştir
YORUM 1: merkeziyetçi devlet kurma çalışmasıdır
YORUM 2: taht kavgalarının genişlemesini önlese de taht kavgalarını sona erdirmemiştir

3- Fatih Sultan Mehmet “ KANUNNAME-İ ALİ OSMAN’’ ile ( Nizam-ı Âlem ve devletin bekası için padişahın erkek kardeşlerini katletmesi uygundur) başa geçen padişaha kardeşlerini öldürtme yetkisi vermiştir
YORUM: Türk tarihinde ilk kez tam merkeziyetçi devlet otoritesi kurulmuştur. Böylece devlet daha uzun ömürlü olmuştur.

4-Halifeliğin Osmanlıya geçmesi ile devlet teokratik bir yapı kazanmıştır(Yavuz Sultan Selim)
5- 1. Ahmet Döneminde “ EKBER- ERŞED SİSTEMİ’’ ile “ Devlet yönetimi (padişahlık) hanedanın en büyük ve en akıllı erkek mensubuna aittir.’’ İlkesi getirilmiştir
YORUM 1: Taht kavgalarını ve kardeş katlini önlemeye yöneliktir. Başarılı olmuştur. Taht kavgaları ortadan kalkmıştır
YORUM 2: Bu sistemle şehzadelerin sancağa çıkma usulüne son verilmiştir kafes usulü getirilmiştir. Bu durum padişahların daha önceden devlet tecrübesi kazanmalarını engellemiştir
NOT 1: Şehzadelerin deneyim kazanmak için sancaklara gönderilmesi( Padişahlık stajerligi veya padişahlık eğitimi bakımından) olumlu bir uygulamadır.
NOT 2: ‘’ KAFES USULU’’ demek şehzadelerin padişah gözetiminde sarayda tutulması demektir.

6–19. yüzyılda Avrupa’ya ayak uydurmak amacıyla “ KANUNU ESASİ’’ ve “I.MEŞRUTİYET ’’ ilan edilmiştir
YORUM 1: Osmanlıda yönetim değişikliği olmuştur
YORUM 2: Türk tarihinde ilk kez halk hükümdarın yanında (meclisle) yönetime katılmıştır
NOT 1: Kanuni Esasi Türk tarihinin ilk anayasasıdır
NOT 2: 1. Meşrutiyette padişahın yetkileri sınırlı değildi

7- 1908 de 2. MEŞRUTİYET ilan edilmiş ve padişahın yetkileri kısıtlanmıştır. Bundan sonra bakanların padişaha değil meclise karsı sorumlu olmaları esasi getirildi.
YORUM1: Meclis egemenliği anlayışı benimsenmiştir
NOT: Osmanlı hanedanında kız çocuklarının yönetici olmaları hakkı yoktur. Bu hak hanedanın yalnızca erkek çocuklarına aittir.
GENEL YORUM: Osmanlı tarihinin;
 Kuruluş döneminde; Ümmet
 Tanzimat döneminde; Devlet
 Meşrutiyet döneminde; Türklük anlayışı egemen olmuştur
Bu gelişmelerin ortaya çıkmasında;
 İslam dini
 Yönetimdeki kişiler
 Avrupa’daki gelişmeler
 Siyasi değişiklikler ETKİLİ OLMUSTUR.

SARAY
 Saray padişahın hem özel hayatının geçtiği, hem de devletin yönetildiği yerdir.
 Fatih Sultan Mehmet 1454–1455 de İstanbul’daki eski sarayı, 1459–1464 yılları arasında yeni sarayı yaptırdı.
 Osmanlı sarayı 3 bölümden oluşmaktaydı. Bunlar;

1-BİRUN
 Sarayın taşra (dış) bölümüdür.
 Padişah bu bölüme açılan BABÜS-SADE’de devlet işlerine bakardı. Birun’da padişahın taşra hizmetine ilişkin teşkilatı yer alıyordu. Bunlar şunlardı;
A) Yeniçeriler: Kapıkulu arasında en önemli gruptu
B) Altı bölük halkı kapıkulu süvarileriydi 1,sipah 2. silahtar 3. sağ garipler 4. sol garipler 5. sağ ulufeciler 6, sol ulufeciler diye 6 Ocaktan oluşurdu
C) Topçular, cebeciler: Bunlar yardımcı muhrip sınıftı
D) Mehterler: Miri âlem komutasında hizmet görürlerdi
E) Müteferrikalar: Padişahın etrafında yer alır ve gerektiğinde sarayın çeşitli hizmetlerinde görevlendirilirdi.
F) Çaşnigirler: Ziyaret işlerine bakarlar.
G) Çavuşlar ve kapıcılar: Haberleşme v elcilik görevlerinde yer alır
H) Seyisler: Sarayın binek hayvanlarının bakımını yaparlar
I) Çakırcılar: Av töreni ve faaliyetleriyle ilgilenir.

2-ENDERUN
 Sarayın iç teşkilatıdır.
 Enderun’un en büyük amiri HASODABAŞI (daha sonra silahtar ağadır).
 Enderun’da, saray üniversitesi harp akademisi ve güzel sanatlar okulu bulunmaktadır.
 En büyük ve yetenekli devlet adamları komutanlar sanatkârların yetiştiği yönetim örgütü içinde önemli görevlere getirilecek insanların seçiminin yapıldığı bir okuldu.
 İçoğlanları oda denen 6 daireye ayrılmışlardı.
1-Büyük ve küçük odalar: Orta dereceli saray mekteplerinden bu odalara talebe seçilirdi dini ilimler Türk Arap ve Fars dili ve edebiyatı Osmanlı ve İslam tarihi okutulur, spor yapar, ata biner, silah kullanırlardı. Kabiliyet gösterenler bir üst sınıfa geçerlerdi
2-Doğancı koğuşu: büyük ve küçük odalardan sonra burada da eğitim ve öğretime devam edilir.
3-Seferli odası: Enderun’da yüksek öğretimin basamağıdır, bu odada iç oğlanları padişahın çamaşırlarını yıkar ütüler ve düzenlerdi.
4-Kiler Odası: Padişahla ilgili yiyecek ve içeceklerin odadır. Dairenin komutanı kilerci başı idi
5-Hazine odası: Komutanına hazinedar bası denir. Enderun hazinelerini korumak en önemli ve başlıca görevleri idi
6-Has oda: Enderun-ı hümayunun en yüksek kademedeki teşkilatı (kısmı, odası, sınıfı)idi. Fatih tarafından kuruldu. Has odada subaylar rütbe sırasıyla has odabaşı, silahtar, çuhadar ve rikabdar’dır. Has odabaşı padişahın yanından ayrılmaz. Padişahın soyunup giyinmesine yardım ederdi silahtar padişaha ait bütün silahları muhafaza eder ve bakımından sorumluydu. Rikabdar padişahın pabuç ve çizme hizmetlerini, çuhadar kaftan kürk gibi giysilerini tasıma ve giydirme hizmetlerini görürlerdi.

3- HAREM:
 Padişahın ve şehzadelerin ailelerin bulunduğu bölümdür.
 Haremde kadınlar Enderun’un erkek bölümündekine benzer bir eğitime ve pratik çalışmaya yönelirdi.
 Haremin en yüksek görevlisi zenci kadınlar arasından seçilen kızlar ağasıdır (Harem ağası).
 
Üst Alt