• İletilerinizde "teşekkür" ifadeleri yasaktır. Lütfen teşekkür ederim ... vb ifadeler kullanmayınız.Teşekkür etmek istiyorsanız ilgili iletinin altında yer alan "beğen"ebilirsiniz.

Tarih Bilimi ile İlgili Kelimeler ve Kavramlar

Ece

Usta Üye
#1
ÇAĞ
Tarihsel süreci temelinden sarsan olaylar arasındaki zamana denir. Tarihsel süreci çağlara ayırmanın amacı olayların daha kolay incelenmesini sağlamak­tadır. Tarih öncesi dönemlerin çağlara ayrılmasında, kullanılan araç ve gerecin cinsi belirleyici iken, tarihi dönemlerin çağlara ayrılmasında önemli siyasi ve sosyal olaylar belirleyici olmuştur.


Örnek:
Yontma taş dönemi, bakır devri gibi tarih öncesi dö­nemlerde taşın yontularak ilkel aletler yapılması ya da bakırın kullanılması dönemlere isim olmuştur. 1453 İstanbul'un fethiyle Bizans'ın yok oluşu veya 1789 Fransız İhtilali'yle Avrupa'da siyasi ve sosyal değişimin yaşanması tarihi çağların oluşumunda etkili olmuştur.

YÜZYIL
Asır da denilir. Yüzyıllık süredir. Bu süre kendi içeri­sinde bölümlere ayrılır.

Örnek:
M.Ö. 100 ile 75 tarihleri arasında M.Ö. 1. yüzyılın ilk çeyreği iken M.S. 75 ile 100 tarihleri arası M.S. 1. yüzyılın son çeyreğidir.

Yüzyıl ile ilgili bilinmesi gereken şey herhangi bir tarihin kaçıncı yüzyıla ait olduğudur.

Örnek:
Tarihleri yüzyıl olarak belirlemenin pratik yolu verilen bir tarihi, yüzyıl olarak okuyabilmek için tarihi gösteren sayının soldan ilk rakamının bir fazlasını söylemektir.

Soru : 751 Talaş Savaşı hangi yüzyılda olmuştur?

Soldan ilk rakam 7'dir. Bir fazlası 8'dir. O halde Talaş Savaşı 8. yüzyılda olmuştur.

Verilen tarih eğer dört rakamlı bir sayı ise soldan ilk iki rakamının bir fazlası söylenmelidir.

1453 İstanbul'un fethi hangi yüzyılda olmuştur?

Soldan ilk iki rakam 14'tür. Bir fazlası 15'tir. O halde fetih 15. yüzyılda olmuştur.

Güneş yılına göre her 100 yıla "Yüzyıl" veya "Asır" denir. Buna göre;
0-99 arasındaki zamana 1. yüzyıl
0-49 arasındaki zamana 1. yarı
50 - 99 arasındaki zamana 2. yarı
0-25 arasındaki zamana ilk çeyrek (1. çeyrek)
75 -100 arasındaki zamana son çeyrek (4. çeyrek)


MİLAT

Doğum, başlangıç demektir. Hz. İsa'nın doğumu (0) kabul edilerek tarih yeniden zamana göre sınıflandı­rılmıştır. 0 (sıfır)'dan önceki döneme M.Ö. denirken, 0'dan (sıfır) sonraki döneme M.S. denmiştir. Bu ta­nımlama Hristiyan dünyası tarafından yapılmış ve dünya toplumlarının ve devletlerinin de birçoğu bugün bunu kabul etmiştir.

HİCRET

Göç, yer değiştirme anlamındadır. Bir kişinin ya da toplumların doğup büyüdükleri, yaşamlarını devam ettirdikleri köy, kasaba, şehir ya da memleketlerinden isteyerek veya değişik nedenlerle göç etmesidir.
Hicret kavramı daha çok İslam dünyasında kullanıl­maktadır. Hz. Muhammed'in Mekkeli müşriklerin bas­kısından uzaklaşmak, dinini yaymak ve yaşamak amacıyla Miladi 622 yılında Mekke'den Medine'ye gö­çüne hicret denmiştir.

DEĞİŞİM
Tarih boyunca insanlar, toplumlar, değer yargıları sü­rekli değişim ve gelişim göstermiştir. Dün doğru kabul edilenler bugün yanlış kabul edilebilir. Orta Çağ'da fe­odalite rejimi ideal bir rejim iken bugün demokrasi re­jimi ideal bir rejimdir.

1917’lerde sosyalizm rejimi insanları kurtaracak de­nirken 1991'de Sovyetlerin çöküşü ile sosyalizmin ideal anlamda olamayacağı anlaşılmıştır.
 

Ece

Usta Üye
#2
BÖLÜMLE İLGİLİ KELİMELER VE KAVRAMLAR
Abide : Gelecek nesillere bir olayı hatırlamak için dikilen anıt.
Anal : Hititlerde kralların her yıl Tanrı'ya yaptıkları işlerden dolayı hesap vermek için yazdıkları yıllıklardır.
Belge : Bir olay ya da vesikanın yazılı ya da yazısız verileri
Bürokratik : Devletin işlerini yürütmesi
Çağ : Yüzyıllık zaman dilimleri ya da önemli sosyal olayların neden olduğu zaman. İlkçağ vs.
Determinizm : Gerçekleşen her olayın sebebinin kendi içinde olması
Evrensellik : Meydana gelen bir olayın bütün toplumları ve dünyayı etkilemesidir.
Hicret : Göç, yer değiştirme
Hiyeroglif : Eski Mısırlıların kullandığı, bir resim ile bir kelimenin gösterildiği yazı
Höyük : İçinde tarihi eser bulunan yüksekçe tepe
Kaynak : Bir konu ile ilgili belgeler
Kronik : Olayları sırasına göre kaydetme. Hitit kralları yaptığı işleri tanrıya hesap vermek amacıyla kaydederlerdi.
Kurgan : Geniş kubbe biçiminde mezar
Kültür : Bir topluluğun bütün fertlerinin sahip olduğu olayları ve meseleleri karşılayan, duyuş, düşünüş şekilleriyle tarih içinde fikir ve sanat verimleri, değer hükümlerinin tümü.
Mali Yılbaşı : Ekonomik etkinlikler için özellikle vergi toplamak için herhangi bir ayın temel alınması
Milat : Doğum demektir. Hz. İsa'nın doğumu (0).
Müverrih : Tarihçi
Olay : İnsanlık âlemini ilgilendiren siyasi, ekonomik ve sosyal gelişmeler
Olgu : Zaman içerisinde, uzun sürede oluşan durumlar
Proto : Erken, ilk önce
Rivayet : Ağızdan ağıza dolaşan hatıralar
Sentez : Ortak ya da uygun noktalarda birleşme
Siyasetname : Hükümdarların devleti adil bir şekilde yönetmesi için öğüt verici kitaplar
Şehname : Büyük şahısların hayat hikâyesinin yazılması
Trajedi : Konusunu efsanelerden alan acıklı olaylarla ilgili bir tür tiyatro eseri
Uygarlık : İnsanların daha iyi yaşamak için çabaları sonucu, teknik bilim ve kültürel gelişmeler
Vakaay-ı Name : Kronik, olayları günü gününe sıra ile takip eden tarih kitabı
Vakanüvist : Osmanlı Devleti'nde resmi tarihçi
Yasa : Herkesin uyması için konulan kurallar.
Yüzyıl : 0–99 veya devamı niteliğindeki zaman dilimi.
Zic : Astronomi cetvelleri

 

Similar threads

Üst Alt