1. İletilerinizde "teşekkür" ifadeleri yasaktır. Lütfen teşekkür ederim ... vb ifadeler kullanmayınız.Teşekkür etmek istiyorsanız ilgili iletinin altında yer alan "beğen"ebilirsiniz.
    Duyuruyu Kapat

Bu Sayfayı Paylaş

  1. Yorgun Veziri Azam Site Yetkilisi Vezir-i Azam

    Katılım:
    13 Mart 2009
    Konular:
    4,606
    Mesaj:
    13,810
    Medya:
    61
    Alınan Beğeniler:
    11,452
    Ödül Puanları:
    113
    Cinsiyet:
    Erkek
    Web Sitesi:
    4. Tarih Biliminin Yöntemi
    Bir sonuca ulaşmak için bilim ve mantığa uygun biçimde yapılan araştırma şekline yöntem denir. Her bilim dalı mutlaka bir yöntem kullanmak zorundadır. Sosyal bilimler ve fen bilimlerinin yöntemleri birbirinden farklıdır. Fen bilimleri; gözlemlere, deneylere, laboratuvar ölçümlerine, formüllere, kural, yasa ve sonuçlara dayalı bir yöntem kullanır. Sosyal bir bilim olan tarih ise geçmişte yaşanmış ve bitmiş olayları konu edinir. Bu nedenle geçmişte yaşanmış olayları yeniden deneye tabi tutmak ve olayla ilgili genel kanunlara ulaşmak mümkün değildir. Ayrıca geçmişteki bir olayın aynı şartlarda tekrarlanması da imkânsızdır. Tarihi, bilim hâline getiren araştırıcılığı ve sorgulayıcılığıdır.
    Tarihin yöntemi, tarihî olayları inceleyerek anlamak ve açıklamaktır. Tarihî olaylar hakkında doğru bilgi edinmek ancak o dönemden kalan ve olaya tanıklık edebilecek belge ve bulguların değerlendirilmesi ile mümkündür. Bu değerlendirmede sistematik bir yöntem izlenir.

    a. TARAMA
    (Kaynak Arama)
    b. TASNİF (Sınıflandırma)
    c. TAHLİL (Çözümleme)
    d. TENKİT (Eleştiri)
    e. TERKİP (Sentez)


    Tarihe kaynaklık edebilecek her türlü bilgi ve verilerin bulunması aşamasıdır
    Toplanan verilerin bir sistem dahilinde sınıflandırılması aşamasıdır
    Elde edilen verilerin kaynak ve bilgi yönünden yeterli olup olmadığının kontrol edilmesi aşamasıdır.
    Toplanan verilerin gerçekliği ve bilgi açısından güvenirliliğinin tespit edildiği aşamadır
    Toplanan verilerin birleştirilerek sonuca
    Ulaşılması aşamasıdır. Bu aşamada olaylar değişik açılardan (kültürel, ekonomik vb.) incelenerek sonuca ulaşılır.




    a. Tarama (Kaynak Arama)
    Tarihî bilgilerin doğru ve güvenilir olması için tarihî olaylarla ilgili kaynaklara başvurmak gerekir. Tarihî bir olayla ilgili bilgi veren her türlü malzeme kaynak adını alır. Tarihin kaynakları, birbirinden farklı niteliklere ve özelliklere sahiptir.
    Kaynaklar oluştuğu döneme ve tarihçinin kullanım önceliğine göre iki gruba ayrılır:
    1.Birinci elden kaynaklar: Tarihî olayın geçtiği döneme ait her türlü bulgudur.
    2.İkinci elden kaynaklar: Olayın geçtiği döneme yakın ya da o dönemin kaynaklarından yararlanılarak meydana getirilen eserlerdir.
    Ayrıca tarihî kaynaklar bilgi veren kaynağın ve malzemenin türüne göre şu şekilde sınıflandırılır.
    1.Yazılı kaynaklar: Ferman, mühür, para, gazete, hatıra vb.
    2.Sözlü kaynaklar: Destan, efsane, hikâye, şiir vb.
    3. Kalıntılar: Arkeolojik buluntular; taş, toprak, kemik, madenden yapılmış eşyalar, mezarlar vb.
    4.Çizili, sesli ve görüntülü kaynaklar: CD, film, fotoğraf, resim vb.
    Kaynakların kullanımı konusunda dikkatli olunmalıdır. Çünkü kaynaklarda verilen bilgiler bütünüyle doğru olmayabilir. Bu nedenle bilgilerin karşılaştırılarak kontrol edilmesi gerekir.
    “Atatürk'ün Samsun'a Çıkışı" hakkında bir araştırma yapan tarihçi bu dönemle ilgili kaynaklara ulaşmalıdır. Döneme ait resmî belgeler, dönemin gazeteleri, İtilaf Devletlerine ait belgeler, o döneme ait resim, fotoğraf, harita, hatıra vb. kaynaklar taranmalıdır.

    b. Tasnif (Sınıflandırma)
    İncelenen konu hakkındaki kaynakların bulunmasından sonra bunlardan elde edilecek bilgiler bir sistem dâhilinde sınıflandırılır. Tarihçi çalışmasının amacına ve konusuna göre bilgi ve verileri istediği şekilde sınıflandırabilir. Çeşitli kaynaklardan elde edilen bilgi ve veriler sınıflandırıldıktan sonra eserin genel olarak yazım planı yapılır.
    Tasnif aşamasında “Atatürk’ün Samsun’a Çıkışı” hakkında bir araştırma yapan tarihçi gerekli kaynaklara ulaştıktan sonra öncelikle elde ettiği bilgi ve verileri kronolojiyi dikkate alarak konuya göre sınıflandırır. Böylece araştırdığı konunun planını oluşturur. Ana başlıklar ve içindekiler bölümü ana hatlarıyla ortaya çıkmış olur:
    “Mondros Ateşkes Anlaşması’ndan Atatürk’ün Samsun’a Çıkışına Kadar Meydana Gelen Siyasi Gelişmeler”
    “Atatürk’ün Dokuzuncu Ordu Müfettişliği Görevine Getirilme Süreci”
    “Atatürk’ün Samsun’a Çıkışı ve Buradaki Çalışmaları” gibi.

    c. Tahlil (Çözümleme)
    Tahlil, elde edilen bilgi ve verilerin kaynak değeri açısından yeterli olup olmadığının araştırılmasıdır. Bu aşamada sınıflandırılan bilgilerin içeriği değerlendirilmeye alınır. Bilginin nesnelliğine, güvenirliğine ve kanıtlanabilirliğine dikkat edilir. Bilginin tahlil edilmesiyle eldeki malzeme kullanıma hazır ve işe yarar hâle getirilir.
    Tahlil aşamasında ise “Atatürk’ün Samsun’a Çıkışı” ile ilgili bilgi ve veriler gözden geçirilerek verilerin, konunun tam anlamıyla açıklanmasında yeterli olup olmadığı belirlenir; verilerin nerede nasıl kullanabileceğine karar verilir.

    d. Tenkit (Eleştiri)
    Belge ve eserlerin kullanılmasında bazen problemler çıkabilir. Eldeki belgelerde araştırılan konu hakkında sınırlı veya yanlış bilgi olabilir, belge okunamayabilir. Her bir yazarın olaya farklı bakması, algılaması ve farklı anlatması mümkündür. Bu nedenle yazılı kaynakların doğruluk derecesi, güvenilirliği, yazıldığı tarih, yazarı, aynı olaydan söz eden farklı kaynaklar arasında uyum ve uyumsuzluk tenkit aşamasında araştırılır.
    Kaynakların tenkidi iç tenkit ve dış tenkit olmak üzere iki şekilde yapılır.

    TENKİT
    İÇ TENKİT
    [
    DIŞ TENKİT
    Yazar görüşlerinin eser üzerindeki etkileri araştırılır.
    Eserin adı, yazarı, basıldığı yer ve basım tarihi tespit edilir.

    Verilen bilgilerin farklı kaynaklarda ne şekilde yer aldığına bakılır.
    Belgelerin orijinalliği, tarihi vb. yönleri araştırılır.



    Tenkit aşamasında “Atatürk'ün Samsun'a Çıkışı" ile ilgili dokümanlar önce dış tenkide göre değerlendirilir. Kullanılacak eserlerin adı, yazım ve basım tarihi, vesikaların cinsi, hangi kuruma ait olduğu, kullanılan kâğıt, yazı karakteri vb. özellikler açısından güvenilir olup olmadığı tespit edilir. Dış tenkitten sonra kullanılabilecek nitelikte olan eser ve belgeler iç tenkide göre değerlendirilir. Bu aşamada eser ya da belgelerdeki bilgilerin doğruluğu o döneme ait diğer bilgilerle karşılaştırılarak ve yazarın bilimsel kişiliği dikkate alınarak incelenir.

    e. Terkip (Sentez)
    Terkip; bilgi ve verilerin sınıflandırılıp tahlil ve tenkitlerinin yapılmasından sonra bir araya getirildiği aşamadır.
    Bu aşamada bilgi ve veriler esere dönüştürülmek üzere gözden geçirilir. Bilgilerin hangi sıraya göre yapılandırılacağı tespit edilir. Tespitler yapıldıktan sonra eksikliği duyulan bilgiler tamamlanır; fazlalık teşkil eden bilgiler ise çıkarılır. Daha sonra eserin yazımına geçilir. Yazım sırasında anlatıma akıcı, sade ve anlaşılır bir üslup kazandırılır.
    Tarihî bir olay yazılırken olayla ilgili coğrafi, sosyolojik, ekonomik, ticari, kültürel vb. etkenler (iklim, tabiat olayları, yeryüzü şekilleri, ele alınan toplumun yapısı ve kültür seviyesi, üretim şekilleri, yollar, kervan ticareti, denizcilik, bilim, sanat, edebiyat vb.) göz önünde bulundurulmalıdır.
    Tarihî olaylar, meydana geldikleri zamanın şartlarına göre değerlendirmelidir. İyi bilinmeyen bir olay benzer bir olayın neden ve sonuçlarıyla açıklanmamalıdır.
    Bilgilerin terkibi yapılırken tarafsız olmaya özen gösterilmelidir. Kanıtlanabilir ve nesnel olan bilgilerin kullanılmasına dikkat edilmelidir.
    Terkip aşamasında “Atatürk’ün Samsun’a Çıkışı” ile ilgili toplumsal ve siyasal gelişmeleri dikkate almak gerekir. Aynı zamanda Mondros Ateşkes Anlaşması’nın yol açtığı siyasi, askerî ve sosyal sonuçları ve bu sonuçların Osmanlı Devleti’ne etkilerini dikkate alarak objektif bir değerlendirme yapılmalıdır.
     
    Son düzenleme: 13 Ocak 2018
  2. Yorgun Veziri Azam Site Yetkilisi Vezir-i Azam

    Katılım:
    13 Mart 2009
    Konular:
    4,606
    Mesaj:
    13,810
    Medya:
    61
    Alınan Beğeniler:
    11,452
    Ödül Puanları:
    113
    Cinsiyet:
    Erkek
    Web Sitesi:


    Tarih biliminin yöntemi nedir?



    Örnek Metin


    Ahmet: Tarihî bir olay nasıl araştırılır? Kütüphanelerden mi (Görsel 1.2), Genel Ağ'dan (İnternet) mı, arşivlerden mi?

    Begüm: Tarih biliminin de diğer bilimler gibi yöntemleri vardır. Ancak tarihî olayların aydınlatılmasında en önemli unsur belgelerdir.

    Halit: Zamanı geriye döndürmek mümkün değildir. Bu nedenle doğa bilimlerindeki deney ve gözlem, tarih bilimi için uygulanamaz. Öyle değil mi?

    Zehra: Doğa bilimlerinin kesin kanunları olmasına rağmen tarihin yoktur. Tarihin de içinde yer aldığı sosyal bilimlerde bilgiye yalnızca deney ve gözlem gibi yöntemlerle ulaşılamaz. Çünkü sosyal bilimler toplumu ve insanı konu edinir.

    Halit: Haklısın Zehra. Tarihte deney ve gözlem yoktur. Bir düşünsene, bu durum mümkün olsaydı neler olurdu (Görsel 1.3)?


    TARTIŞALIM Yukarıdaki diyalogda Halit'in sorusunun cevabı ne olabilir?

    Sosyal bir bilim olan tarih, bilinmeyenlere yönelerek onu kendi yöntemleriyle keşfetmeye çalışır ve bilimsel bilgiyi ortaya çıkarmak için kaynaklardan yararlanır. Çünkü kaynak olmadan tarihî gerçekleri ortaya çıkarmak ve onları yazmak mümkün değildir.
     

Bu Sayfayı Paylaş

Etiketler: