Bu Sayfayı Paylaş

  1. Tarih Öğretmeni Sultan Site Yetkilisi Sultan

    Katılım:
    11 Mart 2009
    Konular:
    4,853
    Mesaj:
    6,746
    Medya:
    169
    Alınan Beğeniler:
    2,346
    Ödül Puanları:
    113
    Cinsiyet:
    Erkek
    Meslek:
    Tarih Öğretmeni
    Şehir:
    Yeryüzü
    Web Sitesi:


    Tarihi Olayların İncelenmesinde Yararlanılan Zaman Kavramları - 2

    Zaman ve takvimi ifade ederken en sık kullandığımız şeyler saat, gün, ay ve yıllardır. Saat ve yıllar büyük çoğunlukla rakamsal ifadeler olmasına karşın gün ve ayların kendilerine ait isimleri vardır. Kullandığımız gün ve ayların isimleri tarihte etkileşime girdiğimiz kültürlerle ilişkilidir. Bu bakımdan günümüzde kullandığımız zaman dilimlerinden gün hafta ve ay isimlerinin nereden geldiği ve anlamları şöyledir: Pazar, Farsça kökenli olup “pazara gidilen gün” anlamına gelir. Pazartesi, Farsça bazar ve Türkçe irte kelimelerinin birleşmesi ile oluşmuştur. Salı, İbranicede üç, üçüncü anlamına gelen “salis” kelimesinden gelir. Çarşamba, Farsçada “dördüncü gün” anlamına gelmektedir. Perşembe, Farsçada “beşinci gün” anlamına gelmektedir. Cuma, Arapçada “toplanma, bir araya gelme” anlamına gelmektedir. Cumartesi, Arapça Cuma ve Türkçe irte kelimelerinin birleşmesi ile “cumadan sonraki gün” anlamında kullanılmaktadır. Zaman dilimlerinden bir diğeri olan “hafta” Farsça yedi anlamına gelen “heft “kelimesinden türetilmiştir. Yedi gün anlamına gelir. Gün isimlerinde olduğu gibi günümüzde kullandığımız ay isimleri de farklı farklı kültür ve dillerden alınan kelimelerden oluşturulmuştur. Osmanlılar döneminde hicri ve Rumi takvim kullanılmıştır. Ay yılı esaslı hicri takvimde yer alan aylar şunlardır: Muharrem, Safer, Rebiuleevel, Rebiulahir, Cemaziyelevvel, Cemaziyelahir, Recep, Şaban, Ramazan, Şevval, Zilkade, Zilhicce. Güneş yılı esaslı Rumi takvimde yer alan aylar ise şöyledir: Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Teşrinievvel, Teşrinisani, Kanunievvel ve Kanunisani. Rumi takvime göre yılbaşı 1 Marttır. 1917’de yapılan düzenleme ile Teşrinievvel, teşrinisani, Kanunievvel ve Kanunisani adları yerine Ekim, Kasım, Aralık ve Ocak isimleri kullanılmış böylece ay adları bu gün kullandığımız hale gelmiştir. Kullandığımız ay adları ve kökenleri şu şekildedir: Ocak, Türkçede “ateş yakılan yer” anlamına gelir. Eski ismi Kanun-i Sanidir. Kanun Süryanicede “ocak, fırın” anlamlarına gelmektedir. Latince karşılığı Januarius’tur. Şubat, Süryanicede şobat ya da şabat şeklinde bir ay adı olarak kullanılmıştır. Latince karşılığı Februarius olup adını günahlardan arındırma festivali Februa’dan almıştır. Mart, adını Romalıların savaş tanrısı Mars’tan almıştır. Latincede aynen kullanılır. Mart 1582 yılına kadar güneş yılı esaslı takvimin ilk ayı olarak kullanılmıştır. Ancak 1582’de Papa XIII. Gregorius’un yaptığı düzenleme ile ilk ay Ocak olarak belirlenince Mart 3. ay olmuştur. Nisan, Süryanice nisanna, nisannus olarak kullanılan yılın dördüncü ayı manasındaki ay adıdır. Latince karşılığı güneşlenme anlamındaki Aprilius’tur. Aprilius güzellik tanrıçası Afrodit’in ayı olarak bilinir. Mayıs, Latince kökenli kelime Merkür’ün annesi Maia’dan adını alır. Latincede karşılığı Maius şeklindedir. Maia aynı zamanda mitolojide bitkileri büyüten bahar ve bereket tanrısının adıdır. Haziran, Süryanicede sıcak anlamına gelen ve hazaran, hazuran olarak kullanılan ay adıdır. Latince karşılığı Junius olup “gençlik, genç”, anlamına gelmektedir. Temmuz, Sümerlerin bereket tanrısının adı olup Arapça ve Süryanicede kullanılmıştır. Sümercede festivallerin adı “Dumuzi “olup festival ayı anlamında kullanılmıştır. Latincedeki karşılığı Julius’tur. Roma kralı Sezar takvimle ilgili düzenleme yaparken bu aya kendi aile adı olan Juli’yi vermiştir. Ağustos, Latince kökenli olup adını Roma İmparatoru Octavianus’un unvanı Augustus’tan almıştır. Eylül, Süryanicede “üzüm ayı” anlamına gelen ay adıdır. Süryaniceden aynen alınmıştır. Latince karşılığı yedinci ay anlamında september’dir. Ekim, Türkçe ekmek kelimesinden anlam kaymasına uğratılarak ay adı olarak kullanılmıştır. Eski adı Süryanice kökenli Teşrinievveldir. Latince karşılığı sekizinci ay anlamında October’dır. Kasım, Arapçada ayıran bölen anlamındaki kelimeden türetilmiştir. Eski adı Süryanice kökenli Teşrinisanidir. Latince karşılığı dokuzuncu ay anlamında November’dir Aralık, Türkçede iki zaman dilimi arası anlamında kullanılmış ve son ay adı olarak kullanılmıştır. Eski adı Kanun-ı evveldir. Latince karşılığı onuncu ay anlamında December’dir. Günümüzde kullandığımız güneş yılı esaslı takvime göre her yıl 365 gün 6 saat olup 12 aya ayrılmaktadır. Yılın 12 aya bölünmesi Roma Devletinde Sezar dönemi ile düzenlenmistir.
     

Bu Sayfayı Paylaş