• Kaynak menüsünden dosya indirebilmek istiyorsanız lütfen forum kullanım bilgisini okuyunuz

Türk ve İslam Bilginleri | Ders Notu

Yorgun

Veziri Azam
Yönetici
Vezir-i Azam
Katılım
13 Mar 2009
Mesajlar
13,959
Beğeniler
15,438
Puanları
113
Web sitesi
www.tarihsinifi.com
#1
TÜRK VE İSLAM BİLGİNLERİ




İslam dini insanların sadece inanç dünyalarını etkilemekle kalmamış, siyaset, ekonomi, sanat, bilim ve düşünce gibi hayatın tüm alanlarını da etkilemiş ve geliştirmiştir. Tabiatı ve kâinatı Allah’ın birliğinin delili olarak gören İslamiyet, çölde yaşayan ve cahil olarak nitelenen bir topluluktan bilimin her alanında öncülük yapan bilim insanları yetiştirdi. Türkler İslamiyeti kabulleriyle birlikte devraldıkları bilimsel mirası geliştirmişler, siyasi alanda olduğu gibi bilimsel alanda da medeniyetin gelişmesine katkıda bulunmuşlardır.

İslam dünyasındaki bilimsel gelişmeler, Moğol istilası ve Endülüs’teki İslam devletlerinin saldırılar sonucunda yıkılmasından olumsuz yönde etkilendi.

İslam dünyasında, dinî ilimler ve fen bilimleri birbirinden ayrı düşünülmeyip tam aksine birbirini tamamlayan bilimler olarak kabul edildi. Sadece öğrenmekte ve araştırmakta kolaylık sağlamak amacıyla bilimler, kendi arasında İslami, sosyal ve fen bilimleri şeklinde gruplandırılmaktaydı:

İslamî bilimler: Kur’an-ı Kerim’in ve İslam dininin doğru biçimde anlaşılması için yapılan çalışmalar sonucunda İslami bilimler doğdu. Bu bilimler;

Tefsir: Kur’an-ı Kerim’i açıklayan ve yorumlayan bilimdir. Bu bilimle uğraşanlara “müfessir” denir. En ünlü müfessirler; Taberî, Zemahşerî, İbn-i Mesud’dur.

Hadis: Hz. Muhammed’in Müslümanları aydınlatmak için söylediği sözlere “hadis” denilir. Bu konularla ilgili bilime de hadis bilimi adı verilir. Hadis, Kur’an-ı Kerim’den sonra İslam dininin ikinci ana kaynağıdır. Hadis bilimiyle uğraşanlara “muhaddis” denir. En ünlü muhaddisler Buharî, Müslim, Ebu Davud, Tirmizî, İbn-i Mâce ve Nesaî’dir.

Fıkıh: İslam hukukudur. Bu bilimle uğraşanlara “fakih”, fakihlerin verdikleri kararlara “fetva” denilmiştir. En ünlü fakihler Ebu Hanife, İmam Malik, İmam Şafî ve İmam Ahmet bin Hanbel’dir.

Kelam: Allah’ın birliğini, sıfatlarını, peygamberlik ve ahiretle ilgili konuları akıl ve mantık yoluyla ispat eden bilimdir. En ünlü kelamcılar; İmam Maturidi, İmam Eş’ari’dir.

Tasavvuf: Allah’ı tanımayı ve ona kalp yoluyla yakınlaşmayı amaç edinen ilim dalıdır. En önemli mutasavvıflardan biri de Muhyiddin-i Arabi’dir.

Sosyal ve fen bilimleri: Müslümanlar İran, Suriye, Mısır ve Orta Asya’yı fethettiklerinde astronomi, tıp, matematik, felsefe gibi bilimlerle karşılaştılar. Müslümanlar bu bilim dallarını Arapçaya yapılan tercümeler vasıtasıyla tanıdılar. Özellikle Abbasiler Döneminde bilimsel çalışmalarda önemli ilerlemeler görüldü.

Tarih: İslam tarihçileri, İslam tarihinin yanı sıra dünya tarihi ile ilgili eserler de verdiler. En ünlü tarihçiler; Taberî, İbnü'l Esir, Mesudî'dir.

Coğrafya: İslam ülkelerinin sınırları genişledikçe bu ülkeleri gezen seyyahlar ve bilim insan sayısı arttı. Bu seyyah ve bilim adamları gezip gördükleri yerler hakkında kitaplar yazdılar. Bunlar arasında coğrafya alanında eser veren Mesudî, İbn-i Fadlan ve İdrisî en ünlü isimlerdir.

Astronomi: İslam dünyasında astronomiyle ilk olarak Fezârî ilgilendi.

Usturlap adı verilen bir aletle yıldızların hareketlerini izleyerek, Güneş ve Ay tutulmalarının zamanını tahmin etti. Gece ve gündüzün kısalıp uzamasını gösteren cetveller hazırladı. El Harizmî ise astronomi cetvelleri hazırlayarak yıldızların hareketlerini izledi. Yine bu dönemde astronomi ile ilgili çalışmaların yapıldığı rasathaneler kuruldu.

Matematik: Araplar, Hint rakamlarını alarak matematikte kullandılar. Bu dönemde cebir ve logaritma ile ilgili birçok kural oluşturuldu. Trigonometri ve geometri alanlarında da birçok eser verildi. Bu eserlerden Harizmî'nin Hisabe'l-Cebr adlı eseri, Avrupa dillerine çevrildi ve Avrupa'daki üniversitelerde yıllarca okutuldu.

Kimya: İslam dünyasında bilinen en ünlü kimyacı Câbir'dir. Kendisi ilk hassas teraziyi kullanmış, çeşitli madenlerin alaşımlarıyla yapay altın yapmaya çalışmıştır. Kumaş ve deri boyama yöntemlerini geliştirmiştir.

Tıp ve eczacılık: Bu alanda en ünlü bilim adamları İbn-i Sina ve Errazî idi. İbn-i Sina'nın El Kanun Fi't-tıp adlı eseri 500 yıl süreyle Avrupa'da temel tıp kitabı olarak okutuldu. İbn-i Sina Avrupa'da Avicenna adıyla tanındı. Errazî'nin çiçek ve kızamık hastalıklarını konu edindiği eserleri de Avrupa'da okutuldu. İslam bilim adamları birçok hastalığın tedavisi için çeşitli bitkilerden ilaçlar yaptılar.

Fizik: Bugünkü fiziğin ışık bilimi sahasında, temel olarak ne görülüyorsa ilk kez ortaya koyan, İslam dünyasının ünlü fizik âlimi İbnü'l-Heysem, 960-1039 yılları arasında yaşamıştır.

Felsefe: İslam dünyasında felsefe bilimi, İlk Çağ Yunan eserlerinin incelenmesiyle başladı. Eski Yunan filozoflarının görüşleri temel alınarak yeni görüşler ortaya konuldu. Buna bağlı olarak İslam felsefesi geliştirildi. En ünlü İslam felsefecileri; Kindî, Farabi, İbn-i Sina ve İbn-i Rüşd'dür. Farabi'ye ikinci öğretmen anlamında “Muallim-i Sani” denilmiştir.

[TABLE]
[TR]
[TD]BİLİM ADAMININ ADI[/TD]
[TD]YAŞADIĞI DÖNEM[/TD]
[TD]BAZI ESERLERİ[/TD]
[TD]GENEL ÖZELLİKLERİ[/TD]
[TD]ÇALIŞTIĞI ALANLAR[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]FARABİ[/TD]
[TD]870 – 950[/TD]
[TD]Kitab-ül Musiki İhsau'l-ulum[/TD]
[TD]Müzik üzerinde ilk yazılmış bir eserdir. İlimlerin tarif ve tasnifini yapar.[/TD]
[TD]Müzik, Fizik, Felsefe, Psikoloji[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]GAZALİ[/TD]
[TD]1058 - 1111[/TD]
[TD]İhyâ'ü-Ulûmi'd Dîn
El-Munkizu-mine'd-Dalâl
Mekâsidu'l-Felâsife[/TD]
[TD]İnanç, İbadet ve tasavvufa dair konularını ele alır. Düşünce hayatından bahseder.
Felsefenin mahiyetini ele alır.[/TD]
[TD]Felsefe, Hukuk, İlahiyat[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]İBN-İ SİNA[/TD]
[TD]980 - 1037[/TD]
[TD]Kitabü'ş-Şifa
El-Kanun fı't-tıp[/TD]
[TD]Büyük ansiklopedik bir eserdir Tıbbın bütün yasalarını ele alan bir eserdir.[/TD]
[TD]Tıp, Eczacılık, Felsefe[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]TABERÎ [/TD]
[TD]838 - 923[/TD]
[TD]Târîhu'l-Ümen ve'l-Mülûk Câmiu'l-Beyân an (fi) Te'vîli Âyati'l-Kur'an[/TD]
[TD]Kendi zamanına kadar olan olayları ele alır. Taberî Tefsiri olarak bilinir.[/TD]
[TD]Tarih, Tefsir, Tıp, Matematik[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]İBN-İ RÜŞD[/TD]
[TD]1126 - 1198[/TD]
[TD]Tehafütü't Tehafüt Makela fı'l Mizac[/TD]
[TD]Felsefenin temeli üzerine yapılan çalışmadır.[/TD]
[TD]Felsefe, Matematik, Fıkıh, Tıp ve Kelâm[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]EL İDRİSİ[/TD]
[TD]1100 - 1165[/TD]
[TD]El Kitabür-Rücari Kitabü'l Memalik ve'l Mesalik[/TD]
[TD]Farklı ülkelerin özelliklerinden bahseden bir eserdir.[/TD]
[TD]Coğrafya ve Eczacılık[/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]İBNÜL-HEYSEM [/TD]
[TD]960 - 1039[/TD]
[TD]Kitabü'l Menazir[/TD]
[TD]Optik üzerine yazılan en sağlam eserdir.[/TD]
[TD]Fizik [/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]MUHYİDDİN-İ ARABİ[/TD]
[TD]1165 - 1240[/TD]
[TD]Fususu'l-Hikem Muhaderâtu'l-Ebrâr ve Müsameratü'l-Ahyâr[/TD]
[TD]Hikmet incilerinden bahseder. Tasavvufî unsurlar içeren bir eserdir.[/TD]
[TD]Tasavvuf, Fıkıh, Hadis, Tefsir, Felsefe, Edebiyat, Kelâm [/TD]
[/TR]
[TR]
[TD]İBN-İ FADLAN[/TD]
[TD]10. Yüzyıl[/TD]
[TD]İbn-i Fadlan Seyehatnamesi[/TD]
[TD]921-922 tarihlerindeki Türk ülkelerini anlatır.[/TD]
[TD]Coğrafya, Diplomasi[/TD]
[/TR]
[/TABLE]


Cevaplayalım
· Türk-İslam bilginlerini ön plana çıkaran özellikleri yazınız.
· Türk-İslam bilim insanlarının tek alanda ihtisas yapmamış olmaları o dönemdeki bilimsel geliş*melerle ilgili nasıl bir fikre varmamızı sağlamaktadır?
 
Üst Alt