Tarihte Bugün 5 Mart Tarihte Bugün Neler Oldu?

[Tarih Öğretmeni]

5 Mart Tarihte Bugün Neler Oldu?​

​

5 Mart tarihinin detaylarını sizler için derledik. Peki 5 Mart'ta kim doğdu, kim öldü, neler oldu? 5 Mart dünyada ne günü? İşte tarihe kazınan ve merak uyandıran 5 Mart Tarihte Bugün...

• Yeşilay’ın kuruluşu (1920)
• III. Cemre’nin toprağa düşmesi
• Soğukların Azalmaya Başlaması
• Dünya Bilgi Mimarisi Günü
• 5 Dünya Yetimler Günü

5 Mart Tarihte Bugün Ne Oldu?​

1584 – Karlstad, İsveç’te kent konumuna alındı.


1821 – James Monroe, ABD Başkanlığı görevine ikinci kez getirildi.


1836 – Amerikalı kaşif ve sanayici Samuel Colt, ilk 34 kalibre altıpatlar (revolver) tabancanın seri üretimine başladı.


1890 – Meksika’daki kırsal yaşamı dile getiren macera romanlarıyla ünlü yazar, B. Traven doğdu. Kimliğini açıklamayı reddeden ve gerçek adı asla öğrenilemeyen Traven’in kimliği hakkında kesin olarak bilinen tek şey, romanlarının çoğunun Almanca olarak yazıldığı ve ilk baskılarının Almanya’da yapıldığıydı.


1912 – İtalyan Ordusu, hava balonlarını askeri amaçlarla kullanan ilk ordu oldu. İtalyanlar bu hava taşıtlarını, Türk savunma hatlarının gerisine keşif yapmak amacıyla gönderdiler.


1917 – Woodrow Wilson, ABD Başkanlığı görevine ikinci kez getirildi.


1918 – Bolşevikler, Rusya’nın başkentini Petrograd’tan Moskova’ya taşıdılar.

Yeşilay Cemiyeti Kuruldu​

1920 – Birinci Dünya Savaşı sırası ve sonrasında işgal güçlerinin toplumumuzda alkol ve uyuşturucu gibi zararlı maddeleri yaygınlaştırmasını ve işgale karşı mücadele ruhunun yıkılmasını önlemek amacıyla dönemin Şeyhülislam’ı İbrahim Haydarizade’nin himayesinde, Dr. Mazhar Osman Uzman ve arkadaşları tarafından Sultan Vahdeddin’in izniyle 5 Mart 1920’de İstanbul’da “Hilal-i Ahdar” adıyla kurulmuştur.


Yeşilay’ın kurulduğu 1 – 7 Mart tarihleri ülkemizde Yeşilay Haftası olarak kutlanmaktadır.



1923 – Şile’de Rum Değirmenlik Mahallesi’nde çıkan yangında, çoğu terk edilmiş yaklaşık 550 Rum, 200 Müslüman hanesi, 100 dükkân, 1 cami, 2 kilise ve bazı resmi binalar yandı. Toplam 1500 kişi yangın dolayısıyla evsiz kaldı.


1924 – İstanbul’da Maarif Müdürlüğü, Tevhid-i Tedrisat Kanunu gereğince medreselere el koydu.


1924 – Şevket Vërlaci, Arnavutluk Başbakanı oldu.


1931 – Daniel Salamanca Urey, Bolivya Devlet Başkanlığı görevine getirildi.


1933 – Almanya’da 5 Mart’ta yapılan genel seçimlerde, Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi, % 43.9 oy alarak çoğunluk sağladı ve kesin olarak iktidara geldi.


1933 – ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt, bütün bankaları kapattı ve finansal işlemleri durdurdu.


Büyük Buhran; 1929’da başlayan ve etkilerini ancak 1930 yılının sonlarında tam anlamıyla hissettiren, 1930’lu yıllar boyunca devam eden ekonomik bunalımdır. Bu büyük ekonomik kriz, Kuzey Amerika ve Avrupa’yı merkez almasına rağmen, dünyanın diğer ülkelerinde özellikle de sanayileşmiş ülkelerde yıkıcı etkiler yaratmıştır.


1934 – Türk siyasetçi ve doktor, eski Millî Eğitim Bakan ve okullarda her sabah okunan Andımız (Öğrenci Andı) metninin, şiirinin yazarı Reşit Galip, Ankara’da rahatsızlanarak 41 yaşında vefat etti. (d. 1893)



1942 – Okul bahçelerine patates, yerelması ve fasulye gibi sebzeler dikilmeye başlandı.

1946 – II. Dünya Savaşı’nda ortaya çıkan ve Sovyetler Birliği ile Doğu Avrupa ülkelerini simgeleyen Demir perde kavramı; ilk kez İngiltere Başbakanı Winston Churchill’in bir konuşmasında kullanıldı.


1950 – Eskişehir’de sel felaketi: 50 bin kişi açıkta kaldı, 2500 ev yıkıldı ve 6 kişi boğuldu. Felaketzedelere Marshall Planı’ndan yardım geldi.


1951 – Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü’nden ayrılan Muhsin Ertuğrul, özel bir tiyatro kurmaya karar verdiğini açıkladı. İstanbul Beyoğlu’nda, Atlas Sineması’nın üst katında yer alması planlanan yeni tiyatronun adı “Küçük Sahne” olacak.


1952 – 74 Ticani’nin duruşmasına Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nde başlandı. Tarikat Şeyhi Kemal Pilavoğlu, 1954 yılında mahkûm olduktan sonra Ticaniliği bıraktığını söyledi.


1953 – 1929’dan beri SSCB liderliğini elinde tutan Sovyetler Birliği Komünist Partisi Birinci Sekreteri Josef Stalin öldü. Asıl adı Yosif Vissariyonoviç Çugaşvili olan Stalin, Pravda’daki yazılarında ve Parti içinde, Rusça “çelik adam” anlamına gelen “Stalin” mahlasını kullanmaya başladı. Lakabı ise, Gürcü dilinde “Çivi” anlamına gelen “Koba”dır. Stalin’in ölümünden bir gün sonra yerine yakın çalışma arkadaşı Georgiy Malenkov geçti.


1956 – ABD’de Yüksek Mahkeme, diğer mahkemelerin okullardaki ırk ayrımcılığını yasaklamasını onayladı.


1966 – İngiliz Hava Yolları’na (British Airways) ait Boeing 707 tipi bir yolcu uçağı, Fuji dağına düştü: 124 kişi öldü.

​

1969 – Ant dergisi’nde yayımlanan “İşgal Toprağı, Kurt Köpeği” başlıklı yazısından ötürü yargılanan Yaşar Kemal beraat etti.


1969 – Balıkesir’de Akbaşlak Köyü Muhtarı, “aminli düğün tüzüğü” hazırladı ve mevlit okutmayan damatlara ceza kesileceğini açıkladı.


1971 – İstanbul’da Akbank’ın Selamiçeşme Şubesi silahlı 5 kişi tarafından soyuldu, soygun sanıklarından olduğu ileri sürülen Türk siyasetçi ve eski milletvekili Salman Kaya, Bebek’te yakalandı.


1971 – Kırıkhan’da Türkiye İşçi Partililere (TİP) saldırıldı; 3 kişi öldü, 23 kişi de yaralandı. İlçede sokağa çıkma yasağı başlatıldı.


1971 – Ankara’da Amerikalı 4 asker, THKO örgütü mensuplarınca kaçırıldı. Bir duyum üzerine Polisin üniversiteye düzenlediği baskında çatışma çıktı; Erdal Şener adlı öğrenci öldü, yaralananlar da oldu. Kaçırılan askerler 8 Mart’ta serbest bırakıldı.

1972 – Ağustos 1971’de Sultanahmet’te esrar satarken yakalanan ve 6 yıl hapse mahkûm edilen 14 yaşındaki İngiliz çocuk, Türkiye ile İngiltere arasında sorun oldu. İngiliz basını, “Gaddar Türkler” diye manşetler attı. Bunun üzerine Başbakan Nihat Erim, programında olmasına rağmen, ABD’ye giderken Londra’ya uğramadı.

1973 Arap-İsrail Savaşı​

1974 – Yom Kippur Savaşı: İsrail askerleri Süveyş Kanalı’nın batı yakasından çekildiler.


1978 – İstanbul İstinye’de yapılan 23. Balkan Kros Şampiyonası’nda; Mehmet Yurdadön 12 bin metre, Sadık Salman 8 bin metre yarışmasında birinci oldular.


1979 – Uzay sondası Voyager 1, Jüpiter’in 172000 mil yakınından geçti.


1981 – İstanbul Sıkıyönetim Mahkemesi, yasa dışı örgüt kurmak ve komünizm propagandası yapmak suçundan, 7 TİP yöneticisini tutukladı.


1984 – İstanbul Sıkıyönetim Askeri Mahkemesi, Papa’ya suikast düzenlemek suçundan Mehmet Ali Ağca hakkında açılan davada görevsizlik kararı verdi.


1986 – Yüce Divan tarafından iki yıl hapse mahkûm edilen, eski Devlet Bakanı İsmail Özdağlar’ın milletvekilliği, TBMM Genel Kurulu’nda düşürüldü.


1991 – Irak, Körfez Savaşı esirlerini serbest bıraktı.


1993 – Savaş uçaklarının bombaladığı Muş’un Kızılsu Vadisi’ndeki kamptan kaçmak isteyen 60 PKK militanı, patlamaların şiddetiyle kopan çığın altında kalarak öldü.


1999 – Çankırı Valisi Ayhan Çevik, bombalı saldırıda ağır yaralandı; koruma polisi ve iki lise öğrencisinin de öldüğü saldırıyı, yasa dışı TİKKO örgütü üstlendi.


2000 – İnternet aracılığıyla uluslararası ün yapan Mahir Çağrı, Forbes Dergisi’nin en ünlü 100 kişisi arasına girdi.


2001 – Mekke’de Hac’da çıkan izdihamda, 35 hacı adayı öldü.


2007 – Türkiye’de Vatanseverler Partisi, İçişleri Bakanlığı’na kuruluş dilekçesi vererek resmen kuruldu.


2009 – ”Ergenekon” soruşturması kapsamında Cumhuriyet gazetesi Ankara Temsilcisi Mustafa Balbay gözaltına alındı ve 6 Mart’ta tutuklandı.

2020 – Rusya’nın başkenti Moskova’da, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında gerçekleşen 160 dakikalık ikili görüşmenin ardından sağlanan mutabakat çerçevesinde, İdlib Gerginliği Azaltma Bölgesi’nde ateşkes yürürlüğe girdi.


2020 – Odatv Haber Müdürü ve Cumhuriyet gazetesi yazarı Barış Terkoğlu ile gazeteci Hülya Kılınç, Nöbetçi Sulh Ceza Hakimliği’nce tutuklanmalarının ardından, Odatv’ internet sitesine erişim engeli konuldu.

​

5 Mart'ta Doğan Ünlüler​

1133 - II. Henry, İngiltere kralı (öldü 1189)

1324 - II. David, İskoçya kralı (ö. 1371)

1512 - Gerardus Mercator, Flaman kartograf (ö. 1594)

1563 - John Coke, İngiliz politikacı (ö. 1644)

1575 - William Oughtred, İngiliz matematikçi (ö. 1660)

1658 - Antoine Laumet de La Mothe, sieur de Cadillac, Fransız kaşif (ö. 1730)

1693 - Johann Jakob Wettstein, İsviçreli teolog (ö. 1754)

1696 - Giovanni Battista Tiepolo, İtalyan ressam (ö. 1770)

1703 - Vasili Kirilloviç Trediakovski, Rus şair (ö. 1768)

1748 - Jonas C. Dryander, İsveçli botanist (ö. 1810)

1748 - William Shield, İngiliz müzisyen (ö. 1829)

1794 - Jacques Babinet, Fransız fizikçi (ö. 1872)

1814 - Wilhelm von Giesebrecht, Alman tarihçi (ö. 1889)

1815 - John Wentworth, ABD’li politikacı (ö. 1888)

1817 - Austen Henry Layard, İngiliz arkeolog (ö. 1894)

1853 - Howard Pyle, ABD’li yazar ve çizer (ö. 1911)

1869 - Michael von Faulhaber, Alman kardinal ve başpiskopos (ö. 1952)

1870 - Frank Norris, ABD’li yazar (ö. 1902)

1871 - Rosa Luxemburg, Polonyalı sosyalist devrimci (ö. 1919)

1873 - Olav Bjaaland, Norveçli kaşif (ö. 1961)

1874 - Henry Travers, İngiliz oyuncu (ö. 1965)

1879 - William Beveridge, İngiliz ekonomist (ö. 1963)

1886 - Dong Biwu, Çinli politikacı (ö. 1975)

1887 - Heitor Villa-Lobos, Brezilyalı besteci (ö. 1959)

1897 - Set Persson, İsveçli politikacı (ö. 1960)

1890 - B. Traven, Meksika'daki kırsal yaşamı dile getiren macera romanlarıyla ünlü yazar.

1898 - Zhou Enlai, Çinli politikacı, başbakan (ö. 1976)

1902 - Edita Morris, İsveçli-ABD'li yazar (ö. 1988)

1904 - Karl Rahner, Alman teolog (ö. 1984)

1908 - Irving Fiske, ABD’li yazar, oyun yazarı (ö. 1990)

1908 - Rex Harrison, İngiliz oyuncu (ö. 1990)

1910 - Józef Marcinkiewicz, Polonyalı matematikçi (ö. 1940)

1915 - Laurent Schwartz, Fransız matematikçi (ö. 2002)

1918 - James Tobin, ABD’li ekonomist, Nobel Ödülü sahibi (ö. 2002)

1920 - José Aboulker, Cezayirli anti-Nazi direnişçi

1920 - Virginia Christine, ABD’li oyuncu (ö. 1996)

1921 - Elmer Valo, Slovak-ABD’li beyzbolcu (ö. 1998)

1922 - Pier Paolo Pasolini, İtalyan yazar ve film yönetmeni (ö. 1975)

1923 - David Nathan, Galli gazeteci (ö. 1966)

1923 - Laurence Tisch, ABD’li yatırımcı

1927 - Jack Cassidy, ABD’li oyuncu (ö. 1976)

1933 - Hayati Hamzaoğlu, Türk sinema oyuncusu (ö. 2000)

1933 - İsmail Ogan, Türk güreşçi

1934 - Daniel Kahneman, İsrailli ekonomist, Nobel Ödülü sahibi

1934 - James B. Sikking, ABD’li oyuncu

1934 - Halit Refiğ, Türk yönetmen (ö. 2009)

1936 - Canaan Banana, Zimbabveli politikacı, devlet başkanı

1936 - Dean Stockwell, ABD’li oyuncu

1937 - Olusegun Obasanjo, Nijeryalı politikacı, devlet başkanı

1938 - Fred Williamson, ABD’li Amerikan futbolcusu ve oyuncu

1939 - Peter Woodcock, Kanadalı seri katil

1939 - Pierre Wynants, Belçikalı aşçı

1939 - Samantha Eggar, İngiliz oyuncu

1940 - Malcolm Hebden, İngiliz oyuncu

1940 - Sepp Piontek, Alman futbol oyuncusu ve teknik direktör

1942 - Felipe González Márquez, İspanyol politikacı, başbakan

1942 - Ahmet Arpad, Türk gazeteci yazar çevirmen

1970 - John Frusciante, ABD’li müzisyen, Red Hot Chili Peppers üyesi

1974 - Eva Mendes, ABD’li oyuncu

1974 - Matt Lucas, İngiliz komedyen

1975 - Jolene Blalock, ABD’li oyuncu

1975 - Nelly Arcan, Kanadalı Roman yazarı

1977 - Taismary Agüero, Küba asıllı İtalyan voleybolcu

1979 - Çiğdem Aysu, Türk aktris

1986 - Julie Henderson, ABD'li model

1989 - Sterling Knight, ABD'li aktör, şarkıcı

1990 - İlham Tanui ÖzbilenTürk atlet.

5 Mart'ta Ölen Ünlüler​

1534 - Antonio da Correggio, İtalyan ressam (d. 1489)

1539 - Nuno da Cunha, Portekizli politikacı, Hindistan valisi (d. 1487)

1592 - Michael Coxcie, Flemish ressam (d. 1499)

1605 - Pope Clement VIII, İtalyan Papa (d. 1536)

1611 - Shimazu Yoshihisa, Japon samuray (d. 1533)

1622 - I. Ranuccio Farnese, İtalyan soylusu, Parma dükü (d. 1569)

1695 - Henry Wharton, İngiliz yazar (d. 1664)

1726 - Evelyn Pierrepont, İngiliz politikacı (d. 1655)

1778 - Thomas Augustine Arne, İngiliz besteci (d. 1710)

1815 - Franz Mesmer, Avusturyalı doktor (d. 1734)

1827 - Pierre-Simon Laplace, Fransız matematikçi (d. 1749)

1827 - Alessandro Volta, İtalyan fizikçi (d. 1745)

1849 - David Scott, İskoç ressam (d. 1806)

1876 - Marie d'Agoult, Alman yazar (d. 1805)

1893 - Hippolyte Taine, Fransız tarihçi (d. 1828

1895 - Henry Rawlinson, İngiliz asker (d. 1810)

1895 - Nikolai Leskov, Rus yazar (d. 1831)

1903 - George Francis Robert Henderson, İngiliz asker (d. 1854)

1925 - Johan Jensen, Danimarkalı matematikçi (d. 1859)

1926 - Clément Ader, Fransız havacı (d. 1841)

1927 - Franz Mertens, Alman matematikçi (d. 1840)

1933 - Cavit Erdel, Türk asker (d. 1884)

1934 - Reşit Galip, Türk politikacı (d. 1893)

1940 - Cai Yuanpei, Çinli eğitimci (d. 1868)

1941 - Mehmet Rifat Börekçi, Türk din adamı, Türkiye'nin ilk diyanet işleri başkanı (d. 1860)

1944 - Max Jacob, Fransız şair ve yazar (d. 1876)

1945 - Lena Baker, ABD’li katil (d. 1901)

1947 - Alfredo Casella, İtalyan besteci (d. 1883)

1953 - Sergey Sergeviç Prokofyev, Rus besteci, (d. 1891)

1953 - Josef Stalin, Gürcü-Sovyet politikacı, devlet başkanı (d. 1879)

1953 - Herman J. Mankiewicz, ABD’li senarist (d. 1897)

1963 - Patsy Cline, ABD’li şarkıcı (d. 1932)

1965 - Chen Cheng, Çinli politikacı (d. 1897)

1965 - Pepper Martin, ABD’li beyzbolcu (d. 1904)

1966 - Anna Akhmatova, Rus şair (d. 1889)

1974 - Sol Hurok, Rus-ABD’li emprezaryo (d. 1888)

1977 - Tom Pryce, İngiliz Formula 1 sürücüsü

1980 - Jay Silverheels, Kanadalı oyuncu (d. 1912)

1980 - Winifred Wagner, Alman opera yapımcısı (d. 1897)

1981 - Yip Harburg, ABD’li şarkı sözü yazarı (d. 1896)

1982 - John Belushi, ABD’li oyuncu (d. 1949)

1983 - Mustafa Uykusuz (Mim Uykusuz), Türk karikatürist (d. 1922)

1984 - Tito Gobbi, İtalyan bariton (d. 1915)

1984 - William Powell, ABD’li oyuncu (d. 1892)

1988 - Alberto Olmedo, Arjantinli komedyen (d. 1933)

1990 - Edmund Conen, Alman futbolcu (d. 1914)

1991 - Kazım Taşkent, Yapı ve Kredi Bankası'nın kurucusu, eski milletvekili (d. 1895)

1992 - Yevgeniy Yevtuşenko, Sovyet şair.

1995 - Vivian Stanshall, İngiliz müzisyen, oyuncu ve yazar, Bonzo Dog Band üyesi (d. 1943)

1996 - Whit Bissell, ABD’li oyuncu (d. 1909)

1997 - Samm Sinclair Baker, ABD’li yazar (d. 1909)

1999 - Richard Kiley, ABD’li oyuncu (d. 1922)

2000 - Lolo Ferrari, Fransız oyuncu (d. 1962)

2000 - İzzet Baysal, Türk mimar, sanayici (d. 1907)

2001 - Necmi Rıza Ayça, karikatürist

2004 - Walt Gorney, ABD’li oyuncu (d. 1912)

2006 - Richard Kuklinski, ABD’li gangster (d. 1935)

2013 - Hugo Chávez, Venezuela devlet başkanı (d. 1954)