Ayasofya Kilisesi
Yunanca Hagia Sophia (kutsal hikmet) anlamına gelmektedir. Kutsal hikmeti temsil eden İsa Mesih adına inşa edilmiştir. Yanındaki Aya İrini kilisesi ve Megale Ekklesia ile bir bütünlük arz ediyordu. Roma İmparatoru Constantin (324-337) zamanında yapılmaya başlanmış, oğlu Constantinus (337-361) zamanında bitirilmiş ve 15 Şubat 360'da hizmete açılmıştır. 404'de bir ayaklanma sırasında kilise yanınca, II. Thedosios 415'de yeni bir kilise yaptırmıştır. Bu kilise de Nika ayaklanmasında yanmıştır. İmparator Justinianos, iktidarı temin edince Ayasofya kilisesini yeniden yaptırmaya karar vermiş ve Trallesli Anthemios'la Miletoslu İsidoros'u mimar olarak seçmiştir. Yeni kilisenin İnşaatı 27 Aralık 537'de bitmiş ve kilise hizmete açılmıştır. 558'de kubbesi çöken kilisenin genç mimarı İsidoros, yeniden kemerli bir kubbe yapmış ve bu yapı 562'de tamam*lanmıştır, işte bugün Ayasofya'da görülen kubbe bu kubbedir.
Ayasofya, İstanbul'un fethinden sonra camiye çevrilmiştir. Fatih, güneydoğusuna bir minare yaptırmıştır. II. Bayezid ise kuzeydoğusuna bir minare yaptırmış; II. Selim ise, batıdaki minarele*ri eklemiştir. Diğer Osmanlı Sultanlarıda birer ikişer yapı ilave etmişlerdir: Müezzin mahfilleri, kütüphane, şadırvan, hünkar mahfili... Ayasofya'da çağdaş anlam*da ilk onarım, 1847-1849 yılları arasında İsviçreli mimar kardeşler olan Gaspare ve Giuseppe Fossati tarafından yapılmıştır. Bu onarımda kubbe demir kuşaklarla pe*kiştirilmiş olup, sütunlar düzeltilmiştir. 1935'de Ayasofya Müze haline getirilmiştir. Tamirler onarım çalışmaları da o günden beri devam etmektedir. Osmanlı sa*natındaki mekan gelişmesini, Ayasofya'da ve daha sonraki Bizans mimarisinde göremiyoruz. Bizans sanatı Ayasofyayı hep aşılmaz olarak görmüş ve san'atı dondurmuştur. Bunun için Ayasofya bir anıt olarak kalmıştır. Osmanlı sanatında ise mekan gelişimini Mimar Sinan Edirne Selimiye'de taçlandırmış ve o zamana kadar sürekli mekan gelişimi dikkat çekmiştir. Bunun için Ayasofya, Bizans mimarlığı tarihinde bir sürecin başlangıcı olamamıştır.
Yunanca Hagia Sophia (kutsal hikmet) anlamına gelmektedir. Kutsal hikmeti temsil eden İsa Mesih adına inşa edilmiştir. Yanındaki Aya İrini kilisesi ve Megale Ekklesia ile bir bütünlük arz ediyordu. Roma İmparatoru Constantin (324-337) zamanında yapılmaya başlanmış, oğlu Constantinus (337-361) zamanında bitirilmiş ve 15 Şubat 360'da hizmete açılmıştır. 404'de bir ayaklanma sırasında kilise yanınca, II. Thedosios 415'de yeni bir kilise yaptırmıştır. Bu kilise de Nika ayaklanmasında yanmıştır. İmparator Justinianos, iktidarı temin edince Ayasofya kilisesini yeniden yaptırmaya karar vermiş ve Trallesli Anthemios'la Miletoslu İsidoros'u mimar olarak seçmiştir. Yeni kilisenin İnşaatı 27 Aralık 537'de bitmiş ve kilise hizmete açılmıştır. 558'de kubbesi çöken kilisenin genç mimarı İsidoros, yeniden kemerli bir kubbe yapmış ve bu yapı 562'de tamam*lanmıştır, işte bugün Ayasofya'da görülen kubbe bu kubbedir.
Ayasofya, İstanbul'un fethinden sonra camiye çevrilmiştir. Fatih, güneydoğusuna bir minare yaptırmıştır. II. Bayezid ise kuzeydoğusuna bir minare yaptırmış; II. Selim ise, batıdaki minarele*ri eklemiştir. Diğer Osmanlı Sultanlarıda birer ikişer yapı ilave etmişlerdir: Müezzin mahfilleri, kütüphane, şadırvan, hünkar mahfili... Ayasofya'da çağdaş anlam*da ilk onarım, 1847-1849 yılları arasında İsviçreli mimar kardeşler olan Gaspare ve Giuseppe Fossati tarafından yapılmıştır. Bu onarımda kubbe demir kuşaklarla pe*kiştirilmiş olup, sütunlar düzeltilmiştir. 1935'de Ayasofya Müze haline getirilmiştir. Tamirler onarım çalışmaları da o günden beri devam etmektedir. Osmanlı sa*natındaki mekan gelişmesini, Ayasofya'da ve daha sonraki Bizans mimarisinde göremiyoruz. Bizans sanatı Ayasofyayı hep aşılmaz olarak görmüş ve san'atı dondurmuştur. Bunun için Ayasofya bir anıt olarak kalmıştır. Osmanlı sanatında ise mekan gelişimini Mimar Sinan Edirne Selimiye'de taçlandırmış ve o zamana kadar sürekli mekan gelişimi dikkat çekmiştir. Bunun için Ayasofya, Bizans mimarlığı tarihinde bir sürecin başlangıcı olamamıştır.