Konu Özeti Sınavlara Hazırlık Müslüman-Türk Devletlerinde Kültür ve Uygarlık

Tarih Öğretmeni

Yönetici
Sultan
Katılım
13 Şub 2021
Mesajlar
4,645
Çözümler
1
Tepkime puanı
343
Puanları
83
Yaş
51
Konum
Türkiye
Web sitesi
www.tarihbilinci.com
Meslek - Branş
Tarih Öğretmeni
Müslüman-Türk Devletlerinde Kültür ve Uygarlık

1-Hükümdar ve Saray
  • Devlet hanedanın ortak malı olarak kabul edilirdi.
  • Bu durum hükümdarın ölümünden sonra taht kavgalarına sebep olur, devleti zayıflatırdı.
  • Bazı Türk-İslam Devletleri'nde hükümdar, Sultan sanını kullandı.
  • İlk Türk-İslam Devletleri'nde hükümdar tahta çıkınca Abbasi halifelerinin tasdiğini istedi.
2-Merkez Teşkilatı
  • Hükümet, Divan-ı Saltanat denilenBüyük Divan'dan meydana gelirdi.
  • Divanın başkanı hükümdardı.
  • Selçuklular bu kurumu Abbasilerden almışlardır.
  • Büyük Divan'a bağlı olan dört divan şunlardı:
  • İstifa Divanı; Mali işlerle ilgilenen divandır. Başkanlığını müstevfi yapardı.
  • Tuğra Divanı; Devletin yazışmalarının yapıldığı divandır.
  • İsraf Divanı; Mal işlerin yolunda gidip gitmediğini kontrol eden divandır. Başkanına müsrif denirdi.
  • Divan-ı Arz; Ordu ve asker maaşları ile ilgilenen divandır.
3-Taşra Teşkilatı
  • Başkent dışındaki idari birimlere vilayet denirdi.
  • Vilayetlerin başında şehzadeler veya vali statüsünde naipler bulunurdu.
  • Anadolu Selçuklularında üç tip vilayet bulunurdu.
  • Meliklerin yönettiği vilayetler; bunlar hanedan tarafından gönderilen meliklerin doğrudan hükümdara bağlı olduğu vilayetlerdi.
  • Divan Dairesi vilayetleri; yönetimi divana ait olan vilayetlerdi.
  • Bizans sınırında bulunan vilayetler;
  • Başında uç beyi denilen sınır koruyucu beylerin bulunduğu vilayetlerdi.
  • İslamiyet'in kabulü ile hukuk kuralları değişikliğe uğradı, Türk töresi ile İslami kurallar bir sentez haline getirildi.
  • Adli teşkilat; Şeri Yargı ve Örfi Yargı olmak üzere ikiye ayrılırdı.
  • Şer'i Yargı; kadıların başkanlığındaki mahkemeler tarafından yürütülürdü.
  • Örfi Yargı; vergilere, askeriye ile, ikta sahipleri ve ticarete ilişkin kanunlarla ilgilenirdi.
  • Hükümdarların halkın şikayetlerini dinlemek amacıyla düzenlediği Mezali Divanları da görülürdü.
  • Askeri davalara kadı askerler denilen kadılar bakardı.
  • İlk Türk-İslam Devletleri'nde ordu Türkmenlerden oluşurdu.
  • Karahanlılarda ordu Hassa ordusu, Eyalet askerleri ve Türkmen kuvvetleri olmak üzere üç bölüme ayrılmıştı.
  • Selçuklularda, Karahanlılar'dan farklı olarak ikta askerleri, bağlı devletlerin askerleri ve gönüllü askerler vardı.
  • Hassa Ordusunda, askerlik için ayrılan çocuklar belirli merkezlerde yetiştirilir, sultanlar Hassa Birliklerini burada yetişen askerler arasından seçerlerdi.
  • Eyalet askerleri; Şehzadelerin ve valilerin yönetimindeki askerlerdi.
  • Türkmen birlikleri; Göçebe Türkmen boylarının savaş anında orduya katılmaları ile oluşan birliklerdi.
6-Toprak Yönetimi
  • Devlete ait ve miri arazi olarak adlandırılan topraklar dört bölüme ayrılmıştı.
  • Has arazi ; Geliri hükümdara ait olan arazilerdi.
  • İkta arazi; Gelirlerine göre önemli devlet görevlilerine dağıtılan arazilerdi.
  • Mülk arazi; Başarılı devlet adamlarına verilen arazi idi. Bu topraklara sahip olanlar toprak hakkında her türlü tasarrufa sahipti.
  • Vakıf arazi; İlmi ve sosyal kuruluşların masraflarını karşılamak amacıyla bu kuruluşlara tahsis edilen arazilerdi.
  • Haraci arazi; Müslüman olmayan halka ait arazilerdi.
  • İslamiyet'in kabulünden sonra İslam dinini yaymak için önemli çalışmalar yapmışlardı.
  • İslamiyet'te gaza denilen Müslüman olmayan ülkelere yönelik savaşlar ile önemli fetihler gerçekleştirmişlerdi.
  • İslam dini ile İslamiyetten önceki kültürlerin birleşmesi ile Babalik, Bektaşlik, Ekberilik ve Mevlevilik gibi çeşitli tarikatlar oluşturulmuştu.
  • İslamiyeti yaymak amacıyla eserler yazılmış, Kur'anı'ın yayılması amacıyla çalışmalar yapılmıştı.
  • Tulunoğulları ve Akşidler, doğu ve batı ticaret yolları arasında oldukları için ticarette oldukça gelişmişti.
  • Eyyubiler ve Memlüklüler'de ise Mısır'la ticaret çok gelişmişti.
  • Memlüklüler döneminde Trablus, Şam, İskenderiye, Dimyat, Yafa ve Akka önemli ticaret merkezleri haline geldi.
  • Ümit Burnu'nun buluması ile bu ticaret merkezleri önemini yitirdi.
  • Gazneliler, Hindistan topraklarını ele geçirerek ekonomilerini canlandırmıştı.
  • Büyük Selçuklular'da, Orta Asya ve Hindistan'dan gelen ticaret yollarının geçmesi ülkeyi zengin bir hale getirmişti.
  • Anadolu Selçuklu Devleti, ticaret yolları üzerinde yaptığı vakıf kuruluşları, han ve kervansaraylarla ticari alanda gelişmişti.
  • Türk-İslam Devletleri'nde göçebe bir hayat görülmüş, göçebecilikten dolayı hayvancılık gelişmişti.
  • Yerleşik hayata geçildikçe köylerde oturanlar tarımla, şehirlerde yaşayanlar ise ticaret ve el sanatlarıyla uğraşmışlardı.
  • Şehirlerde ticaretle uğraşanlar Ahi teşkilatını oluşturmuşladı.
  • Anadolu Selçukluları zamanında Türkler zengin ve mutlu bir hayat sürmüşlerdi.
  • Türk İslam Devletleri'nde medreseler bilim merkezi idi.
  • Büyük Selçuklu Devleti zamanında, dünyanın ilk üniversitesi olarak kabul edilen Nizamiye Medresesi yapıldı.
  • Medreselerde Kur'an, hadis, kelam, fıkıh, Arap dili ve edebiyatı, matematik, mantık geometri ve tarih okutulurdu.
  • Önemli bilim adamlarının başlıcaları; Farabi, Biruni, İbn-i Türk, İbn-i Sina, Gazali, Ömer Hayyam'dır.
  • Türk-İslam devletlerindeki sanat eserlerinde mimari ağırlıkta idi.
  • Türk-İslam Devletleri tarafından yapılan ve günümüzde hala ayakta duran sanat eserlerinden bazıları şunlardır:
  • Tulunoğlu Camii
  • Baybars Camii
  • Mescid-i Cuma
  • Sultan Sencer Türbesi
  • Alaaddin Camii
  • Burmalı Minare
 
Üst Alt