Saruhanoğulları (Saruhanoğlu, Saruhanlı, Saruhan) Beyliği (1 Görüntüleyen)

Saruhanoğulları (Saruhanoğlu, Saruhanlı, Saruhan) Beyliği
Saruhanoğulları (Saruhanoğlu, Saruhanlı, Saruhan) Beyliği

--------------------------------------------------------------------------

On dördüncü yüzyılın başlarında, Manisa ve çevresinde kurulan Türk beyliği Aslen Harezmli olup, Türkiye Selçuklularının hizmetine giren Saruhan Bey tarafından kurulmuştur.
anadolu-beylikleri-haritasi-jpg.1233

Anadolu’nun Moğol istilâsına uğradığı ve Türkiye Selçuklu Devleti'nin zayıflamaya maruz kaldığı yıllarda, sayısız Türkmen grupları, Batı Anadolu bölgesine gelerek, bu bölgelerdeki Bizans şehir ve kasabalarını ele geçirmeye başladılar Türkiye Selçuklu sultanı İkinci Mesud’un ümerasından olan Saruhan Bey'in de, 1302’den itibaren uçta, faaliyetlere giriştiği görülmektedir Saruhan Bey'in, 1305’te Manisa şehrini abluka altına alması ve kıyı ucunda faaliyetlerini arttırması üzerine, Bizans İmparatoru İkinci Andronikos, Batı Anadolu’ya oğlu IX Mihail’i gönderdi Bu prens, Katalan kuvvetlerinin desteğiyle Manisa’ya kadar geldiyse de, Saruhan Bey kuvvetlerine karşı duramayacağını anlayınca, kaleyi sağlamlaştırıp sahile çekildi Katalanların, bölgeyi terk etmelerinden sonra, Manisa’ya karşı hücumlarını arttıran Saruhan Bey, 1308 yılına kadar civar kasaba ve köyleri ele geçirdikten sonra, nihayet 1313’te, Türklerin Leşkeriş ili dedikleri Manisa’yı fethetti Manisa’nın fethine, kardeşi Çuğa Bey ile Ali Paşa da katılmıştır

Manisa’nın fethiyle burasını kendisine merkez yapan Saruhan Bey, kardeşi Çuğa Beye Demirci ve yöresini, diğer kardeşi Ali Paşaya ise, Nif’in (Mustafakemalpaşa) idaresini vermiştir Bundan sonra, hudutlarını Ege Denizi sahiline kadar genişleten Saruhan Bey, denizciliğe de başladı Donanma kurdu (Bkz Türklerde Denizcilik) Manisa dâhil Adalar, Akhisar, Gördes, Göndük, Ilıca/Turgutlu, Kayacık, Marmara/Zarhaniyet, Menemen, Güzelhisar ve Mendehorya’ya hâkim oldu Saruhanlı kuvvetleri, Foça’daki Rum ve Lâtinleri, baskı altında tuttular Foçalılar, antlaşma istediler Saruhan Bey, yıllık on beş bin gümüş akçe haraç vergi karşılığı antlaşma yaptı

Saruhanoğulları, doğuda Germiyan, kuzeyde Karesi, güneyde Aydınoğulları beylikleriyle çevrildiğinden, fetihleri sahil yönündeydi Ege adaları ve Balkanlara sefer yapmayı plânladılar Donanmayı kuvvetlendirip, harp filosu kurdular Saruhan Bey, 1334’te Aydınoğlu Umur Bey'le ittifak edip, iki yüz yetmiş gemiden meydana gelen müttefik Türk donanmasıyla, Yunanistan’a çıkarma yaptı Bu seferde Saruhan donanmasına, Saruhan Beyin oğlu Süleyman Bey kumanda etti Bu sırada, Bizans’ın Foça Valisi Dominik isyan edip, Midilli’yi işgal etti Dominik, Saruhanoğlu Şehzade Süleyman ve bazı adamlarını hileyle esir etti Süleyman Bey, Bizans İmparatoru III Andronikos Paleologos’un vasıtası ve Saruhanlı kuvvetlerinin, Rum ve Lâtinlere baskısıyla kurtarıldı

Saruhan Bey, Bizans İparatoru III Andronikos’un 1341’de ölümü üzerine, Gelibolu’ya çıkartma yaptı Gelibolu’dan çok ganimet aldı Bizans’ta taht mücadelesi başlayınca, Kolonici Lâtinler İzmir’i aldılar Saruhan Beyin müttefiki Aydınoğlu Umur Bey, Bizans devlet adamı Kantakuzenos’un imparatorluk mücadelesinde yardım isteğine karşılık vermek üzere, Saruhanlı topraklarından geçiş hakkı istedi Saruhan Bey, Umur Beye, iki beylik arasındaki hudut ihtilaflı toprakları vermesi şartıyla geçiş hakkı verdi Saruhanlı donanmasından bir filo da Süleyman Bey kumandasında, Aydınoğlu Umur Beyin donanmasına katıldı Umur Bey, Rumeli’ye geçip, Kantakuzenos ile birleştiyse de, Süleyman Bey, 1345’te Küçükçekmece civarında hummaya tutularak vefat etti

Aynı sene Saruhan Beyin de vefatı üzerine, beyliğin başına oğlu Fahreddin İlyas Bey geçti Bizans İmparatoriçesi Anna, 1345’te Kantakuzenos’a karşı, İlyas Beyle bir ittifak antlaşması yaptı İlyas Beyin vefat tarihi tespit edilemediğinden, kaç yıl beylik yaptığı bilinmemektedir

Saruhanoğullarının üçüncü beyi, Muzafferüddin İshak Beydir İshak Bey, imar faaliyetlerinde bulunup, 1380’de medrese, Koyunköprüsü-Çapraslar mahallelerinde, birer çeşme ve iki hamam yaptırdı 1388’de vefat edince, yerine oğlu Hızırşah geçti

Hızırşah, Haçlılarla devamlı mücadele eden Osmanlı Devleti'yle iyi münasebetler kurdu 1389 Kosova Meydan Muharebesi'nde Osmanlılara yardımcı kuvvet gönderdi Hızırşah’ın beyliğini, kardeşi Orhan Bey, kabul etmeyerek, saltanat mücadelesine girişti Orhan Bey, Osmanlıların Anadolu birliğine de karşı çıktı Osmanlı Sultanı Birinci Bayezid Han, 1390’da Manisa’yı alıp şehzade sancağı yaptı Saruhanoğlu Orhan Bey, 1402 Ankara Savaşı'nda, Timur Han'ın safında yer aldı Saruhan askerleri, Osmanlı ordusundan ayrılıp, Orhan Beyin yanına gittiler Saruhan Beyliği, Ankara Harbinden sonra, 1402’de tekrar kuruldu Timur Han, Orhan Beyi Saruhan Beyliğine getirdiyse de, Hızırşah, Saruhan Beyliğine tekrar hakim oldu Hızırşah, Osmanlıların Fetret devrinde, Emir Süleyman’ın safını tuttu Çelebi Mehmed, 1410’da kardeşini ve müttefiklerini yendi Hızırşah, Manisa’da yakalanıp, cezalandırıldı Saruhanoğulları toprakları, Osmanlı hâkimiyetine geçip, 1410’da beylik yıkıldı

Saruhanoğulları, hüküm sürdükleri topraklar üzerinde birçok imar faaliyetlerinde bulundular Camiler, medreseler, köprüler yaptırdılar Bunlar arasında bilhassa Saruhan Beyin Gediz üzerinde yaptırdığı köprüyle Manisa’da bir mescit ve çeşmesi, Hızır Beye ait Manisa’da Ulu Cami, Mevlevîhâne ve medresesi dikkati çekmektedir

Saruhanoğulları, Lâtinlerle ticarî münasebet kurduklarından, jigliati denilen Lâtin harfli, resimli gümüş sikke kestirmişlerdir İshak, Hızırşah ve Orhan Beylerin İslamî sikkeleri de ele geçmiştir Saruhanoğulları, donanmalarıyla faaliyette bulunarak pek çok ganimet malı elde ettikleri gibi, batı devletleriyle ticarî münasebetlerde de bulunmuşlardır Saruhanoğulları, devirlerinde yazılan eserlerle de Türkçe'ye büyük hizmet etmişlerdir Yakub bin Devlethan’ın emriyle, Nâsırüddin Tûsî tarafından on sekiz bâb üzerine tertip edilmiş olan Bâhnâme, Türkçe’ye çevrilmiştir
 

Bu konuyu görüntüleyen kullanıcılar

Üst Alt